TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar: Ocak ayında üretici ve market fiyat farkları
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ocak ayında üretici ile market arasındaki fiyat farklılıkları ve girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi.
Üretici ile market arasındaki en yüksek fark: Havuç
Bayraktar, Ocak ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkının en fazla %278,1 ile havuçta görüldüğünü bildirdi. Havuçtaki farkı %275,8 ile maydanoz, %229,8 ile pırasa ve %225,7 ile marul izledi. Buna göre havuç ve maydanoz yaklaşık 3,8 kat, pırasa ve marul ise 3,3 kat daha pahalı satıldı.
Verilen örneklere göre; üreticide 10 lira 50 kuruş olan havuç markette 39 lira 70 kuruş oldu. Üreticide 5 lira 57 kuruş olan maydanoz markette 20 lira 92 kuruş, üreticide 13 lira 53 kuruş olan pırasa markette 44 lira 64 kuruş, üreticide 10 lira 87 kuruş olan marul ise markette 35 lira 39 kuruş seviyesinde satıldı.
Bayraktar, Ocak ayında fiyatı en fazla artan ürünün hem üreticide hem de markette kabak olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün markette kuru fasulye, üreticide ise pırasa olduğunu kaydetti.
Markette fiyat değişimleri
Bayraktar, market fiyatlarında Ocak ayında 41 üründen 33 ürünün fiyatının arttığını, 7 ürünün fiyatının azaldığını ve bir üründe değişim olmadığını belirtti. Markette fiyatı en fazla artan ürün %67,2 ile kabak oldu. Kabaktaki artışı %54,1 ile sivribiber, %48,5 ile patlıcan, %41,7 ile salatalık takip etti.
Markette fiyatı en fazla azalan ürün ise %14,6 ile kuru fasulye oldu. Bunu %9,4 ile pırasa, %5,7 ile portakal ve %5 ile patates izledi.
Üreticideki fiyat hareketleri
Ocak ayında üreticide takip edilen 33 üründen 19 ürünün fiyatı artarken, 6 üründe fiyat düşüşü ve 8 üründe değişiklik olmadığını ifade eden Bayraktar, üreticide en çok fiyat düşüşünün %11 ile pırasada görüldüğünü belirtti. Pırasadaki düşüşü %7 ile yumurta, %4,4 ile karnabahar, %2,3 ile zeytinyağı izledi.
Üreticide en yüksek fiyat artışı %179,2 ile kabakta gerçekleşti. Kabaktaki artışı %119,7 ile sivribiber, %118,8 ile salatalık, %100,5 ile patlıcan takip etti.
Arz daralmaları ve hava koşullarının etkisi
Bayraktar, seralarda güzlük sezonun sona ermesi ve baharlık sezon dikimleri nedeniyle geçiş döneminde yeni dikilen ürünlerin henüz hasat olgunluğuna gelmemesinin kabak, sivri biber, salatalık, patlıcan ve domates gibi ürünlerde arz azalmasına ve fiyatların yükselmesine neden olduğunu söyledi. Ayrıca soğuk hava nedeniyle birim alandan verimin düşmesi de arzı azalttı.
Ocak ayının son haftasında Antalya, Mersin ve Muğla gibi kıyı illerinde meydana gelen aşırı yağış, fırtına, hortum ve dolu afetlerinin de bu ürün grubundaki fiyat artışına katkı sağladığını vurguladı. Talep azalışının ise karnabahar ve pırasa fiyatlarını gerilettiğini, yumurta fiyatlarının iç piyasadaki arz fazlası ve sofralık yumurta ihracatındaki kısıtlamalar nedeniyle düştüğünü belirtti.
Girdi maliyetlerindeki değişimler
Ziraat odalarından alınan fiyat verilerine göre Ocak ayında, Aralık ayına göre gübre fiyatlarında; amonyum nitrat gübresi %6,2, amonyum sülfat gübresi %1,1, 20.20.0 kompoze gübresi %1, üre gübresi %0,8 artış gösterdi. Buna karşın DAP gübresi %0,5 oranında düştü.
Geçen yılın Ocak ayına göre son bir yılda ise 20.20.0 kompoze gübresi %39,9, üre gübresi %38,2, Diamonyum Fosfat (DAP) gübresi %35,7, amonyum nitrat gübresi %28,7, amonyum sülfat gübresi %26,4 oranında arttı.
Ocak ayında Aralık ayına göre besi yemi %5,6, süt yemi %4,2 artarken; son bir yılda besi yemi %33,1, süt yemi %30 oranında arttı. Elektrik fiyatları yıllık %12,8 artış gösterirken, tarım ilacı fiyatları yıllık %35,9 arttı. Ocak ayında mazot aylık %7,7, yıllık ise %21,8 oranında arttı.
TÜRKİYE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ (TZOB) GENEL BAŞKANI ŞEMSİ BAYRAKTAR, OCAK AYINDA ÜRETİCİ VE MARKET ARASINDAKİ FİYAT FARKININ EN FAZLA YÜZDE 278,1 İLE HAVUÇTA GÖRÜLDÜĞÜNÜ SÖYLEDİ.
