Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok: Mevsimsel depresyon mevsim değişimleriyle yeniden ortaya çıkıyor
Fırat Üniversitesi Hastanesi Psikiyatri Uzmanı uyarıyor
Prof. Dr. Mehmet Gürkan Gürok, kış aylarında artış gösteren mevsimsel depresyonla ilgili değerlendirmelerinde, "Mevsimsel depresyon belirtileri genellikle sonbaharın sonlarında başlıyor ve ilkbaharla birlikte azalıyor. Bu tanının konulabilmesi için şikayetlerin en az iki yıldır benzer dönemlerde tekrar ediyor olması önemlidir" dedi.
Belirtiler
Günlerin kısalması ve güneş ışığına maruziyetin azalması bazı kişilerde sabahları uyanmakta güçlük, sürekli uyku isteği, enerji kaybı ve hayattan keyif alamama gibi şikayetlere yol açabiliyor. Prof. Dr. Gürok, kalıcı mutsuzluk ve umutsuzluk hissi, enerji kaybı, sabahları uyanmakta zorlanma, aşırı uyuma isteği, aşırı yeme ve kilo alma, ilgi kaybı, konsantrasyon güçlüğü, sosyal geri çekilme ile hareket ve konuşmada yavaşlama gibi belirtilerin sık görüldüğünü vurguladı.
Nedenler ve risk grupları
Mevsimsel depresyonun sadece psikolojik değil biyolojik bileşenleri de olduğuna dikkat çeken Gürok, güneş ışığı eksikliğinin serotonin düzeylerini düşürdüğünü ve melatonin üretimini artırıp yanlış zamanlarda salgılanmasına neden olduğunu belirtti. Bu durumun sirkadiyen ritmi bozarak ruh halinde dalgalanmalara yol açtığını kaydetti. D vitamini düzeyindeki azalmayla mevsimsel depresyon arasında güçlü bir ilişki olduğuna işaret etti.
Herkes aynı oranda etkilenmiyor; ekvatora uzak bölgelerde yaşayanlar, kadınlar, 18-30 yaş arası genç erişkinler, ailesinde depresyon öyküsü olanlar ve daha önce depresyon ya da bipolar bozukluk tanısı almış kişiler daha yüksek risk altında bulunuyor.
Görülme sıklığı
Gürok, mevsimsel depresyonun yaygınlığıyla ilgili olarak nüfusun yaklaşık yüzde 5’inin bu durumdan etkilendiğini, daha hafif seyreden "kış hüznü" tablosunun ise toplumun yüzde 10-20’lik kesiminde görülebileceğini aktardı.
Tedavi ve koruyucu önlemler
Doğru tanı ve uygun tedaviyle başarılı sonuçlar elde edilebildiğini belirten Gürok, "Işık terapisi, tedavide altın standart olarak kabul ediliyor" dedi. Ayrıca bilişsel davranışçı terapi, gerekli durumlarda antidepresan ilaçlar ve D vitamini takviyesinin etkili olduğunu söyledi. Işık terapisinin genellikle sabah saatlerinde uygulandığını ve birçok hastada birkaç hafta içinde belirgin iyileşme sağladığını belirtti.
Kış aylarında ruh sağlığını korumak için öneriler arasında güneşten daha fazla faydalanma, perdeleri açma, gün içinde en az 30 dakika dışarıda vakit geçirme, düzenli fiziksel aktivite, omega-3 ve protein ağırlıklı beslenme, işlenmiş karbonhidratlardan kaçınma ile düzenli uyku saatlerinin korunması ve akşamları ekran kullanımının azaltılması yer alıyor. Gün içi kısa uykuların sınırlandırılması ve sosyal ilişkilerin sürdürülmesinin de iyileşmeyi desteklediği ifade edildi.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Şikayetlerin iki haftadan uzun sürmesi, günlük yaşamı ve işlevselliği ciddi şekilde etkilemesi ya da kendine zarar verme ve intihar düşüncelerinin ortaya çıkması durumunda mutlaka bir psikiyatri hekimine başvurulması gerektiğini vurgulayan Gürok, mevsimsel depresyonun "ciddi ancak tedavi edilebilir bir ruh sağlığı sorunudur" diye ekledi. Ruh sağlığının fiziksel sağlık kadar önemli olduğunun altını çizdi.
Prof Dr. Gürok: "Mevsimsel depresyon sonbaharın sonlarında başlıyor, ilkbaharın başlarında azalıyor"
