Dijital vicdan: Empati ve sorumluluk gerektiren bir kavram
Manisa Şehir Hastanesi psikologlarından Ayşe Nur Yıldırım, Türk Dil Kurumu’nun 2025 yılı kelimesi olarak seçtiği dijital vicdan kavramının önemine dikkat çekti. Yıldırım, dijital dünyada etik ve empati bilincinin güçlendirilmesinin hem bireysel hem de toplumsal ruh sağlığı açısından belirleyici olduğunu belirtti.
TDK seçiminin gündeme taşıdığı sorunlar
Türk Dil Kurumu’nun 2025 yılı sözcüğü olarak öne çıkan dijital vicdan, dijitalleşmenin bireylerin duygu ve davranışları üzerindeki etkilerini yeniden tartışmaya açtı. Yıldırım bu bağlamda, dijitalleşmenin yalnızca teknolojik bir dönüşüm olmadığını; aynı zamanda insanların düşünme ve iletişim biçimlerini yeniden şekillendirdiğini vurguladı.
Dijital vicdan nasıl işler?
Yıldırım, dijital vicdanı, bireyin çevrimiçi ortamda sergilediği tutum ve davranışları sorgulayabilme yetisi olarak tanımladı. Sosyal medyada ve diğer dijital platformlarda paylaşılan içeriklerin, kısa bir harekete bağlı olarak bile karşı tarafın yaşamını ve ruh halini etkileyebildiğine dikkat çekti. Yıldırım, bu noktada dikkat edilmesi gerekenleri şöyle özetledi:
• Bir yorum yazmadan önce durabilmek; bir içeriği paylaşmadan önce doğruluğunu kontrol etmek.
• Ekranın arkasındaki kişinin gerçek bir yaşamı ve duyguları olduğunu hatırlamak.
• Kendi davranışımızın başkalarında hangi duyguları uyandırabileceğini düşünmek.
Empati ve bireysel sorumluluk
Yıldırım, teknolojiyi suçlamanın çözüm getirmediğini, asıl olanın bireysel sorumluluk almak olduğunu söyledi. “Bir tuşla yazılan cümleler, bir insanın özgüvenini, ruh halini ve hayata bakışını değiştirebilir. Empati kurulmadan yapılan her dijital davranış, toplumun psikolojisini etkileyen bir iz bırakır” ifadeleriyle dijital iletişimin etkisine işaret etti.
Koruyucu ruh sağlığı ve toplumsal bilinç
Koruyucu ruh sağlığı yaklaşımı çerçevesinde toplumun bilinçlendirilmesinin gerekliliğini vurgulayan Yıldırım, dijital dünyanın iyi ya da kötü oluşunun kullanıcıların tutumlarıyla belirlendiğini belirtti. Daha şefkatli, etik ve bilinçli bir dijital kültürün inşa edilmesinin önemini vurgulayarak, “Dijital vicdan, günümüzde her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduğumuz bir kavram” dedi.
MANİSA ŞEHİR HASTANESİ PSİKOLOGLARINDAN AYŞE NUR YILDIRIM, TÜRK DİL KURUMU’NUN 2025 YILI KELİMESİ OLARAK SEÇTİĞİ "DİJİTAL VİCDAN" KAVRAMININ, DİJİTAL ORTAMLARDA ETİK, EMPATİ VE SORUMLU DAVRANIŞ BİLİNCİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ AÇISINDAN BÜYÜK ÖNEM TAŞIDIĞINI VURGULADI.
