DTSO Başkanı Kaya: Diyarbakır’ın güçlü potansiyelinin barışla taçlandırılması en temel hedefimizdir
Toplantı ve katılımcılar
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası ve bileşenlerinin düzenlediği "2025 Ekonomik Değerlendirme ve 2026 Beklentiler" toplantısı, Gastro İnovasyon Merkezinde kahvaltılı basın toplantısı formatında gerçekleştirildi. Toplantıya DTSO Başkanı Mehmet Kaya, Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan, Karacadağ OSB Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Beşir Yılmaz, Diyarbakır İş Konseyi Başkanı Mustafa Vural, DTSO Yüksek İstişare Kurulu Başkan Yardımcısı Burç Baysal, GÜNTİAD Başkanı Sezai Ayas, DTSO İş Kadınları Meclisi Başkanı Filiz Ekingen, TOBB Diyarbakır Kadın Girişimciler Kurulu Başkan Yardımcısı Hatice Akyıl ve GGC Başkanı Felat Bozarslan katıldı.
Mehmet Kaya’nın değerlendirmesi
Mehmet Kaya, öncelikle 10 Ocak Çalışan Gazeteciler Günü'nü kutlayıp, 143. kuruluş yılını geride bırakan Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odasının 26 bini aşan üyesiyle kentin güçlü sivil toplum kuruluşlarından biri olduğunu vurguladı. Odanın kent ekonomisine ve yaşam kalitesine katkı sağlamayı temel görev kabul ettiğini, kamu kurumları ve yerel yönetimlerle gerektiğinde iş birliği, gerektiğinde ilkeli muhalefet anlayışıyla çalıştıklarını belirtti.
2025 ihracat verileri ve üretim altyapısı
Kaya, 2025 yılı ihracat rakamlarına ilişkin resmi kayıtlarda 2024’e kıyasla yaklaşık yüzde 13,5 artışla 275 milyon dolar göründüğünü, ancak kayıt dışılık ve sistemsel eksiklikler nedeniyle fiili ihracatın 1 milyar doların üzerinde olduğunu ifade ettiklerini söyledi. Kentte yıllık ortalama bine yakın sanayi sicilli işletmenin açıldığını veya yenilendiğini, bunun güçlü bir imalat altyapısının göstergesi olduğunu belirtti.
Barış sağlanmalı, sınır kapıları açılmalı
Kaya, Diyarbakır’ın ithalattan ziyade imalata dayalı ihracat yapan bir şehir olduğunu; ihracatın yüzde 50’den fazlasının Irak, özellikle Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne yapıldığını, ayrıca Suriye’ye ihracatta 2025 yılında yüzde 99’luk artış kaydedildiğini aktardı. Suriye’de kalıcı barışın sağlanması ve sınır kapılarının açılması halinde Türkiye’nin Irak’ta yakaladığı ihracat hacmine Suriye pazarında da hızlı erişilebileceğine inandıklarını söyledi.
Firma dinamikleri ve ekonomik sıkıntılar
Kaya, 2025 yılında kapanan şirketlerin açılan şirketlere oranının yüzde 40 seviyelerine çıktığını; önceki yıllarda bu oranın yaklaşık yüzde 20 civarında olduğunu belirterek, bunun ekonomik krizin derinliğini gösterdiğini vurguladı. Tekstil, ticaret ve beyaz eşya satışında ciddi kapanmalar yaşandığını, 2025’te 9 firmanın konkordato ilan ederek önceki beş yılın toplamını aştığını söyledi. Bu durumu finansmana erişim zorluğu, yüksek faiz oranları ve ekonomik belirsizliklere bağladı.
Ayrıca firmaların merkezlerini batı illerine taşıma eğiliminin sürdüğünü; 2025 yılında bu sayının 104 firmaya ulaştığını, bunun başlıca nedenleri olarak bankalar nezdinde bölge firmalarının dezavantajlı konumu ve batıdaki ihalelerde ayrımcılık iddialarını gösterdiğini belirtti.
Sanayi ve OSB verileri
Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Başkanı Mustafa Fidan ise OSB’de 370 fabrikanın üretim yaptığını ve 23 bin kişinin istihdam edildiğini söyledi. Fidan, OSB’nin bölgenin ekonomik kalkınmasında lokomotif bir sanayi merkezi haline geldiğini ifade ederek, 5. Etap’taki 188 parsel için 250 firmadan başvuru aldıklarını aktardı. Sanayiciye özel bankacılık yapısının ve uygun vadeli kredi paketlerinin hayata geçirilmesini bir zorunluluk olarak nitelendirdi.
Kültürel değerler, kadın istihdamı ve coğrafi işaretler
Kaya, Gastro İnovasyon Merkezi ve Sanayi Mektebi gibi oluşumların kentin kültürel ve ekonomik potansiyelini taşıma hedefinin somut örnekleri olduğunu söyledi. 2025’te 100’den fazla kadına aşçılık eğitimi verildiğini, kahvaltıda sunulan ürünlerin Keyma Kadın Kooperatifi tarafından üretildiğini ve yaklaşık 90 kadının yöresel ürünlerini sattığı 'Çerçi' satış merkezinin faaliyet gösterdiğini aktardı. Diyarbakır’ın coğrafi işaretli ürünlerde öncü illerden olduğunu; 16 ürünün tescil edildiğini, 59 ürünün ise tescil sürecinde olduğunu belirtti.
Altyapı, ulaşım ve 2026 hedefleri
Kaya, barış ve demokratik ortamın ekonomik kalkınmanın ön koşulu olduğunu, Kürt sorununun çözülmeden bölgede sürdürülebilir ekonomik gelişmeden söz etmenin mümkün olmadığını vurguladı. Geçmiş çözüm sürecinde kentin ihracatının 400 milyon dolara ulaştığını; bugün o seviyenin yakalanamadığını söyledi. Ulaştırma alanında Diyarbakır Havalimanı’ndaki sisli havalarda iniş sistemlerinin yetersizliğinin sorun olduğunu ve Ulaştırma Bakanlığı’nı çözüm için göreve davet etti.
2026 için öne çıkan hedefler arasında Karacadağ’da GES Endüstri Bölgesi kurulması, lisanslı depoculuğun hayata geçirilmesi, küçük sanayi sitelerinin kent dışına taşınması, lojistik merkezinin tamamlanması ile hızlı tren ve otoyol projelerinin hızlandırılması yer alıyor.
Sonuç
Toplantıda ortaya konan veriler ve talepler, Diyarbakır’ın mevcut üretim kapasitesi ve potansiyelinin daha iyi değerlendirilmesi için barış, ulaşım altyapısı, finansmana erişim ve kurumsal desteklerin önemini bir kez daha gösterdi. OSB yatırım talepleri ve kadın istihdamı gibi göstergeler, kentin ekonomik büyüme hedeflerinin somut adımlarla desteklenmesi gerektiğini işaret ediyor.
DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI VE BİLEŞENLERİ TARAFINDAN ORGANİZE EDİLEN "2025 EKONOMİK DEĞERLENDİRME VE 2026 BEKLENTİLER" TOPLANTISI GERÇEKLEŞTİ.
