Uzmanlardan 'sarı serum' uyarısı: Evde uygulanması ölümcül sonuçlara yol açabilir
Mevsimsel yoğunlukla birlikte acil servislere başvuruların arttığını bildiren İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı'ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü'nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut, halk arasında 'atom' veya 'sarı serum' olarak adlandırılan damar içi karışımların uygunsuz ortamlarda uygulanmaması gerektiğini belirtti.
Hastaların talebi ve yanlış inanışlar
Doç. Dr. Serap Biberoğlu, başvurularda genellikle burun tıkanıklığı, genzi akıntısı, öksürük ve göz yaşarması gibi belirtiler gördüklerini, hastaların sıkça 'serum, sarı serum' talep ettiğini söyledi. Biberoğlu, bu karışımların genellikle B vitamini kompleksleri, C vitamini, bazen antibiyotik veya diğer ilaçları içerdiğini ifade ederek, bu uygulamanın daha çabuk iyileşme sağlamayacağına dikkat çekti.
'Anafilaksi, dakikalar, saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen en acil durumdur.' Biberoğlu, damar yoluyla verilecek ilaç ve serumların acil müdahale donanımı bulunan ortamlarda uygulanması gerektiğini vurguladı ve 'Ben taktırdım, bana çok iyi geldi, bir şey olmaz' yaklaşımının tehlikeli olduğunu belirtti.
Ev ve dış ortam uygulamalarına karşı uyarı
Doç. Dr. Biberoğlu, serum uygulamalarının ev ortamında veya acil müdahale yapılamayacak yerlerde yapılmaması gerektiğini tekrarladı. Yan etki ve anafilaksi gelişme olasılığının her zaman var olduğunu, gerekli müdahalenin gecikmesinin hayati risk oluşturabileceğini söyledi. Acil servislerin bu tür reaksiyonlara hızlıca adrenalin, oksijen ve sıvı tedavisi gibi müdahalelerle yanıt verebildiğini belirtti.
Çocuklar ve vitamin/ilaç mikslerinin riskleri
Doç. Dr. Nurhayat Yakut, 'sarı serum' tanımının içinde vitaminler, mineraller, antialerjikler, ağrı kesiciler veya antibiyotikleri barındıran karışımlar olduğunu belirterek, bu uygulamaların gerekliliğinin yalnızca hekim kararıyla ve hastane koşullarında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Yakut, bu tür damar içi karışımların çocuklarda hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonlara yol açabileceğini ve böbrek, karaciğer, kalp üzerine ek yük getirebileceğini vurguladı.
Yakut, grip benzeri viral enfeksiyonların yönetiminde ağızdan alınan ilaçlar, dinlenme, yeterli sıvı alımı ve dengeli beslenmenin çoğu zaman yeterli olduğunu, gereklilik halinde damar içi uygulamaların doktor kararıyla yapılacağını ifade etti.
Sonuç ve öneriler
Uzmanlar, bilimsel kanıtı olmayan 'sarı serum' uygulamalarının geçici rahatlama sağlayabileceği iddialarına itibar edilmemesi gerektiğini, bu tür karışımların hastane dışı ortamlarda uygulanmamasını ve ihtiyaç halinde mutlaka sağlık kuruluşlarına başvurulmasını tavsiye etti.
Öne çıkan uyarı: Ev veya sokak ortamlarında damardan ilaç/serum uygulamalarından kaçınılmalı; anafilaksi riski nedeniyle tüm damar içi uygulamalar, acil müdahale imkanının bulunduğu sağlık kuruluşlarında yapılmalıdır.
ÇOCUK ENFEKSİYON HASTALIKLARI UZMANI DOÇ. DR. NURHAYAT YAKUT
