Prof. Dr. Pınar Yıldız: Erken tanı hayat kurtarır, bulaşmayı önler
DÜZCE(İHA) — Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Pınar Yıldız, "Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası" kapsamında verem (tüberküloz) hakkında bilgilendirme yaptı.
Verem nedir, hangi organları etkiler?
Prof. Dr. Pınar Yıldız, veremin bir bakteri kaynaklı, bulaşıcı bir enfeksiyon olduğunu ve en sık akciğerleri tuttuğunu belirtti. Akciğer tutulumu akciğer tüberkülozu olarak adlandırılırken; lenf bezleri, beyin zarı, kemikler ve böbrekler gibi pek çok organda da hastalığın görülebileceğini söyledi. Yıldız, bağışıklığı zayıf olanlarda hastalığın daha kolay ortaya çıktığını ve tedavi edilmezse ağır sonuçlara yol açabileceğini ifade etti.
Dünya ve Türkiye'deki durum
Yıldız, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre veremin hâlâ dünyada en fazla ölüme yol açan ilk 10 enfeksiyon hastalığından biri olduğunu vurguladı. "Her yıl milyonlarca yeni vaka bildirilmektedir" diyen Yıldız, özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha yaygın olduğunu belirtti. Türkiye'de ise güçlü bir verem savaş disiplini bulunduğunu, düzenli taramalar, ücretsiz ilaç temini ve takiple vaka sayılarının yıllar içinde azaldığını ancak tüberkülozun tamamen ortadan kalkmadığını söyledi.
Belirtiler ve erken başvurunun önemi
Veremin en sık görülen belirtilerini sıralayan Yıldız, bu bulguların arasında 2 haftadan uzun süren öksürük, balgam, kanlı balgam, göğüs ağrısı, ateş, gece terlemesi, iştahsızlık, kilo kaybı, halsizlik ve çabuk yorulma olduğunu aktardı. Özellikle öksürük ve gece terlemesi uzun sürüyorsa sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirterek, "Erken tanı hem hastanın iyileşmesi hem de bulaşmanın engellenmesi için kritik önemdedir" dedi.
Bulaşma ve korunma önlemleri
Veremin hava yoluyla bulaştığını anlatan Yıldız, öksürük, konuşma veya hapşırma sırasında havaya yayılan damlacıkların solunmasıyla enfeksiyonun geçebileceğini söyledi. Bulaş riskini azaltmak için önerileri şunlar: Aktif tüberküloz hastaları tedavinin ilk döneminde maske takmalı, ortamlar sık sık havalandırılmalı, kalabalık ve kapalı ortamlarda uzun süre bulunmaktan kaçınılmalı, tedavi düzenli sürdürülmeli. Ayrıca öksürürken ağız ve burun mendil ya da dirsek içi ile kapatılmalıdır.
Tedavi ve uyumun önemi
Yıldız, veremin tedavi edilebilir bir hastalık olduğunu ve genellikle en az 6 ay birden fazla ilacın birlikte kullanımıyla tedavi edildiğini söyledi. İlaçların ücretsiz olduğunu, hastaların düzenli takip edildiğini ve tedaviye başlandıktan kısa süre sonra bulaştırıcılığın büyük ölçüde azaldığını belirtti. Ancak bakterinin tamamen yok edilmesinin zaman aldığını, bu yüzden ilaçların kesintisiz ve düzenli kullanılmasının son derece önemli olduğunu vurguladı.
Yarım bırakılan tedavinin sonuçları
Prof. Dr. Yıldız, tedavinin yarım bırakılmasının çok ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi: hastalığın tekrar etmesi, daha ağır ve uzun seyre sahip olması, ilaç direnci gelişmesi ve tedavinin daha zor, uzun ve pahalı hale gelmesi. Bu durumun toplumda bulaşma riskini artırdığını ifade ederek, "Hasta kendini iyi hissetse bile ilaçlar doktor kontrolü olmadan asla bırakılmamalıdır" uyarısında bulundu.
Yanlış bilgiler ve aşı
BCG aşısının özellikle çocuklarda menenjit ve yaygın tüberküloz gibi ağır formlara karşı koruyucu olduğunu belirten Yıldız, aşının Türkiye'de uzun yıllardır çocukluk döneminde uygulandığını kaydetti. Aşının erişkinlerde akciğer tüberkülozunu tamamen engellemese de hastalığın ağır seyretmesini azalttığını söyledi. Toplumdaki bazı yanlış inançlara dikkat çekerek, veremin yalnızca kötü beslenenlerde görülmediğini, bağışıklığı zayıflatan her durumun riski artırdığını ve herkesin bu hastalığa yakalanabileceğini belirtti. Ayrıca tedavi süresinin kısa tutulmasının yeterli olmadığına, tedavinin en az altı ay ve hekim tarafından belirlenen süre boyunca sürdürülmesi gerektiğine vurgu yaptı.
Mesaj: Geç kalmayın
Verem Eğitim ve Propaganda Haftası'nın amaçlarının erken tanı ve tedavi konusunda farkındalık yaratmak olduğunu söyleyen Yıldız, son olarak şu uyarıyı yaptı: "Uzun süren öksürüğü asla ihmal etmeyin. Erken başvuru hayat kurtarır, bulaşmayı önler. Tüberküloz tedavi edilebilir bir hastalıktır. İlaçlarınızı düzenli kullanın, yarım bırakmayın. Veremden korkmayalım, geç kalmaktan korkalım."
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GÖĞÜS HASTALIKLARI ANABİLİM DALI BAŞKANI PROF. DR. PINAR YILDIZ, DÜNYADA EN FAZLA ÖLÜME YOL AÇAN İLK 10 ENFEKSİYON HASTALIĞINDAN BİRİ OLDUĞUNU SÖYLEDİ.
