Kars’ta Kavılca Ununa Artan İlgi
Anadolu’nun en eski buğday türlerinden biri olan ve Kars’ta yetiştirilen kavılca buğdayından elde edilen kavılca unu, son yıllarda sağlıklı beslenmeye yönelenlerin dikkatini çekiyor. Doğal üretim yöntemleri, yüksek besin değeri ve kendine has aromasıyla öne çıkan bu un, hem üreticilerin hem de tüketicilerin tercihleri arasında yer alıyor.
Yerel üretimde ziyaret ve değerlendirme
Kars’ın Susuz ilçesine bağlı İncesu köyünde kavılca unu üretimi yapan Bülent Pezüki, Kaymakam Muhammed Emin Tutal, beraberindeki İlçe Tarım ve Orman Müdürü Gülten Özşirvan ve İncesu köyü muhtarı Abdulkadir Eker ile birlikte ziyaret etti. Kaymakam Tutal, Pezük’ten üretim süreci hakkında bilgi aldı ve üreticiye çalışmalarında kolaylık diledi.
Tarihî kökeni ve üretim özellikleri
Kavılca buğdayı, yaklaşık 13 bin yıllık geçmişe sahip olup genetiği değişmemiş nadir ata tohumları arasında yer alıyor. Kars’ın yüksek rakımlı ve sert iklim koşullarında yetişen bu buğdaydan elde edilen un, katkı maddesi içermemesi ve taş değirmenlerde öğütülerek geleneksel yöntemlerle üretilmesi sayesinde lezzetini ve besin değerini koruyor.
Besin değeri, sağlık faydaları ve kullanım alanları
Kavılca unu, lif, protein, mineral ve antioksidan açısından zengin olmasıyla biliniyor. Glisemik indeksi düşük olması nedeniyle kan şekerini dengede tutmaya yardımcı olduğu, diyabet hastaları ve sağlıklı beslenmeyi tercih edenler tarafından tercih edildiği belirtiliyor. Uzun süre tok tutma özelliği nedeniyle diyet listelerinde de yer buluyor.
Kavılca buğdayının modern buğday türlerine göre daha düşük gluten oranına sahip olması sindirimi kolaylaştırıyor ve mide-bağırsak hassasiyeti olanlar için daha uygun bir alternatif olabileceği ifade ediliyor. Ayrıca alerjik reaksiyon riskinin daha düşük olduğu vurgulanıyor.
Kendine has aroması ve yoğun tadıyla kavılca unu, ekmek, erişte, mantı, kek ve kurabiye gibi pek çok üründe kullanılıyor. Geleneksel taş değirmenlerde öğütülmesi, ürünlerin lezzetini ve besin değerini korumasına katkı sağlıyor.
Ekonomik ve kültürel etkiler
Kavılca ununa olan ilginin artması, Kars’taki yerel üreticilere ekonomik katkı sağlıyor. Üreticiler, kavılca tarımının yaygınlaşmasıyla ata tohumlarının korunacağını ve bölge ekonomisinin güçleneceğini belirtiyor. Sağlıklı ve doğal ürünlere yönelimin arttığı günümüzde Kars’ın kadim mirası kavılca unu sofralardaki yerini giderek sağlamlaştırıyor.
KARS’TA KAVILCA UNUNA YOĞUN İLGİ(KARS-İHA)
