İSTE’nin Helalleşme Endeksi ile borç uyuşmazlıklarında hakkaniyet arayışı
İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE) tarafından geliştirilen yerli model, finansal uyuşmazlıkların daha hızlı ve adil biçimde çözülmesini amaçlıyor. Helalleşme Endeksi adı verilen sistem; borçlu ve alacaklı arasındaki anlaşmazlıkların hakkaniyet temelinde giderilmesine odaklanıyor.
Modelin arka planı ve geliştiricileri
Endeks, Ekonomi ve Finans Anabilim Dalı kapsamında yürütülen doktora çalışması çerçevesinde Prof. Dr. Nazif Çalış ve Öğr. Gör. Durmuş Baysal tarafından geliştirildi. İSTE Rektörü Prof. Dr. Mehmet Duruel çalışmanın kamu kaynaklarının daha etkin kullanılmasına katkı sağlayacağını vurguladı.
Çok boyutlu gösterge seti
Helalleşme Endeksi yalnızca enflasyonla sınırlı olmayan bir yapıya sahip. Endeks; TÜFE, deflatör, asgari ücret artışı ve konut fiyat endeksi gibi göstergelerin yanı sıra gram altın, reel efektif döviz kuru ve petrol fiyatları gibi finansal verileri de kapsayarak çok boyutlu bir değerlendirme yapıyor.
Adalet ve şeffaflık hedefi
Çalışmada, gecikme bedellerinin yetersiz kaldığı durumlarda Helalleşme Endeksi’nin daha adil bir alternatif sunduğu; şeffaf yapısıyla adalet algısını güçlendirerek toplumsal gerilim ve güven kaybı risklerini azaltabileceği belirtiliyor. Amaç, borçlu ve alacaklı arasındaki anlaşmazlıkların hakkaniyet ölçütleriyle çözülmesini sağlamak.
Mevzuatla uyum ve erişim
Çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin 8 Temmuz 2025 tarihli kararında yüksek enflasyonun alacakların reel değerini aşındırdığına işaret edilmesi ve TBMM’ye düzenleme yapılması için süre tanınmasına atıfta bulunularak söz konusu kararla uyumlu olduğu ifade edildi.
Uygulama ve akademik kaynak
Helalleşme Endeksi uygulaması ve modelin detaylarına www.helallesmeendeksi.com adresinden ulaşılabiliyor. Akademik makale ise bmij.org üzerinden erişime açıldı.
İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ (İSTE), FİNANSAL UYUŞMAZLIKLARIN DAHA HIZLI VE ADİL BİÇİMDE ÇÖZÜMÜNE YÖNELİK YERLİ VE YENİLİKÇİ BİR YAKLAŞIM GELİŞTİRDİ. HELALLEŞME ENDEKSİ İSMİ VERİLEN SİSTEMLE UYUŞMAZLIKLARIN ÖNÜNE GEÇİLEREK BORÇLU VE ALACAKLI ARASINDAKİ ANLAŞMAZLIKLARIN HAKKANİYET TEMELİNDE ÇÖZÜMLENMESİ AMAÇLANIYOR.
