El ve ayaklarda ani mavi-mor renk değişimine dikkat
Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu ve Liv Hospital Samsun Romatoloji bölümü uyarıyor: Stres veya soğukta el ve ayak parmaklarında ortaya çıkan ani mavi-mor renk değişiklikleri Raynaud Fenomeni belirtisi olabilir. Bu belirtiler genellikle genç kadınlarda daha sık görülür ve takip edilmesi önemlidir.
Raynaud nedir ve nasıl oluşur?
Raynaud Sendromu (RB), ısı değişiklikleri ve stres etkisiyle kan damarlarının daralmasına bağlı gelişen bir durumdur. Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu'nun açıkladığı gibi, normalde soğukta deriye giden damarlar ısı kaybını azaltmak için daralır; ancak Raynaud hastalarında bu süreç uzar. Kan akımı bozulduğunda damarlarda oksijen azalması sonucu önce mavi-mor renk değişikliği, ardından damar genişlemesiyle parmak uçlarının pembe-kırmızı renge dönmesi gözlenir.
Kimlerde daha sık görülür?
Toplumda Raynaud fenomeninin görülme sıklığı yaklaşık yüzde 3-5 olarak bildirilmektedir. Hastalık bazen tek başına bulunur ve buna birincil veya primer RB (PRB) denir. PRB genetik eğilim gösterebilir ve yakınlarda benzer belirtiler görülebilir. PRB genellikle tedaviye iyi yanıt verir ve ciddi sorunlara yol açmayabilir. Raynaud en sık genç kadınlarda ortaya çıkmaktadır.
Hangi durumlarla birlikte olabilir?
İkincil veya sekonder RB (SRB) ise başka bir hastalığın belirtisi olarak gelişebilir. Prof. Dr. Mehmet Sayarlıoğlu'nun verdiği bilgiye göre SRB sıklıkla sistemik skleroz (skleroderma), SLE, Sjögren sendromu, anti-fosfolipid sendrom, poliydermatomyozit ve romatoid artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklarla ilişkili olabilir. Bazı hastalarda kulak kepçesi, burun, yüz, diz veya meme uçları gibi bölgeler de etkilenebilir; nadiren tüm kol veya bacakta RB görülebilir.
Belirtiler, komplikasyonlar ve tanı
Parmaklarda renk değişiminin yanı sıra iğnelenme, uyuşma ve ağrı da olabilir. Damar daralmasının uzun sürmesi dokular için tehlikeli olup, parmak uçlarında yaralara yol açabilir. Raynaud tanısı çoğunlukla hastanın tipik yakınmaları ve muayene bulgularına dayanılarak konur. Şüpheli vakalarda farklı görüntüleme yöntemleri kullanılabilir ve benzer yakınmalara neden olan diğer durumların dışlanması önemlidir.
ROMATOLOJİ VE İÇ HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. MEHMET SAYARLIOĞLU
