Cerrah: Türkiye’de kurulan meyve bahçelerinin görünmez mimarı
İnegöl’ün kök ve fidan üretim merkezi
Cerrah Mahallesi (İnegöl, Bursa), tohumdan anaç üretimiyle ülke çapında kurulan meyve bahçelerinde geniş iz bırakan bir merkez konumunda. Bölgedeki üretimin temelini oluşturan tohum anaçlar, yani çöğürler, yıllık üretim hacmiyle Türkiye pazarında kritik rol oynuyor.
Kooperatifin geçmişi ve organizasyonu
Cerrah Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Mehmet Bayram kooperatifin 2007’de kurulduğunu, 2011’den itibaren profesyonel faaliyet yürüttüklerini aktardı. 2011 öncesinde yaklaşık 60 ortak varken; ziraat mühendisi çalıştırma zorunluluğu ve doku kültürü laboratuvarlarındaki üretim artışı nedeniyle ortak sayısının bugün 30’a indiğini söyledi.
Üretim ölçeği ve sayısal veriler
Kooperatifin sahalarında yaklaşık 600 dönüm üzerinde çöğür ve fidan üretimi yapılıyor. Bayram, 2025 yılı hesaplamalarına göre yaklaşık 15 milyon çöğür üretimlerinin olduğunu belirtti; ayrıca yaklaşık 3 milyona yakın elma anacı ürettiklerini aktardı. Bölge genelinde, İnegöl ve Bursa’yı da katınca yaklaşık 7 milyon civarında fidan üretimi olduğuna, sadece Cerrah olarak ise toplamda yaklaşık 20 milyon çöğür ve fidan ürettiklerine dikkat çekti.
Tohum kaynakları ve üretim süreci
Bayram, üreticilerin tohum temini için ülkenin farklı bölgelerine gidip doğal kaynaklardan tohum topladığını anlattı: Armut tohumlarının Ardahan ormanlarından, kayısı tohumlarının Tokat ve Erzincan dağlarından (zerdali türleri), kiraz tohumlarının ise Düzce köylerinden temin edildiğini söyledi. Erik tohumlarının ise Bursa çevresinde bulunduğunu belirtti. Tohumlar İnegöl’e getirildikten sonra bir yıl içinde çöğüre dönüşüyor.
Bayram, üretimi özetlerken şu ifadeyi kullandı: "Fidanın başlangıcı çöğürdür. Tohum anaç yani çöğür olmadan fidan olmaz."
Yurtiçi ve yurtdışı etkisi
Bayram, Marmara, Bursa ve İnegöl bölgelerindeki üretimi Türkiye’de en sağlıklı çöğür ve fidan üretimi olarak nitelendirdi ve Cerrah’ın ülke genelinde bilindiğini vurguladı. Cerrah’da üretilen çöğürlerin Türkiye’de kurulan bahçelerde, ayrıca Azerbaycan’da kurulan bahçelerin önemli bölümünde imzası olduğunu söyledi: "Bugün Türkiye’de kurulan her meyve bahçesinde, Azerbaycan’da kurulan bahçelerin önemli bölümünde Cerrah imzası var."
İhracatın geniş bir coğrafyaya yayıldığını belirten Bayram, Azerbaycan, Kazakistan, Özbekistan, Türkmenistan ile Avrupa, Ortadoğu ve Arap ülkelerine gönderimler yaptıklarını aktardı. Özellikle Azerbaycan için son 15 yılda milyonlarca çöğür ve fidan gönderildiğini, oradaki bahçelerin büyük kısmının Türkiye’den giden anaçlarla oluşturulduğunu söyledi.
Sonuç
Cerrah’daki tohum-çöğür-fidan zinciri, hem Türkiye içindeki meyve bahçelerinin kurulmasında hem de dış pazarlarda ülke kaynaklı bahçe tesislerinin oluşmasında belirleyici bir rol oynuyor. Kooperatifin yıllara yayılan üretim kapasitesi ve geniş ihraç ağı, bölgenin tarımsal üretimdeki stratejik önemini ortaya koyuyor.
BURSA'NIN İNEGÖL İLÇESİNE BAĞLI KIRSAL CERRAH MAHALLESİ'NİN, YILDA YAKLAŞIK 15 MİLYON TOHUMDAN ANAÇ (AŞILANMAMIŞ KÜÇÜK FİDAN, ÇÖĞÜR) ÜRETİMİYLE ÜLKEDE KURULAN HER BAHÇEDE İMZASI BULUNUYOR.
