Ayvalık Zeytinyağı: Markalaşma ve izlenebilirlikle değer kazandırma çalışmaları
Sektördeki güncel tablo
Ayvalık Ticaret Odası Başkanı Ali Uçar, zeytinyağı sektörünün yüzde 40 rekolte düşüşüyle 'yok yılı' yaşadığını belirtiyor. Üretim maliyetleri yükselirken fiyatlar iki yıl öncesine geriledi. Uçar, sürdürülebilir üretim ve ihracatın sağlanabilmesi için üretici korunmadan ve değer zinciri güçlendirilmeden sektörün büyümesinin mümkün olmadığını vurguluyor.
Ayvalık Zeytinyağının önemi
Ayvalık Zeytinyağı, yaklaşık 2 milyon 200 bin zeytin ağacından elde ediliyor; bu ağaçların 1 milyon 180 bininin 250 yaşın üzerinde olduğu belirtiliyor. Dünya çapında tanınan bu ürünün uluslararası alanda ambalajlı olarak yer almasının, marka değeri ve bilinirlik açısından kritik olduğu ifade ediliyor.
Karekod ve izlenebilirlik projeleri
Markalaşmayı hızlandırmak, şeffaflığı sağlamak ve taklit ile tağşişi önlemek amacıyla karekod uygulamaları geliştiriliyor. Uçar, bu uygulamanın 'güvenilir dijital izleme + kimlik doğrulama' bileşenlerini birleştirdiğini aktarıyor. Pilot uygulamalar arasında Balıkesir Tarım İl Müdürlüğü koordinasyonunda Mutluköy ve Murateli kırsal mahalleleri için hazırlanan üç yıllık 'Organik Zeytin Köyü' projesi bulunuyor.
Karekod sisteminde; üreticinin kimliği, zeytinin hangi parselden geldiği, hasat zamanı, analiz sonuçları, duyusal doğrulama ve coğrafi işaret kontrolü gibi bilgiler parsel bazlı olarak Çiftçi Kayıt Sistemi'ne bağlı şekilde görülebilecek. Uçar, bu sayede Ayvalık Zeytinyağı'nın uluslararası markalaşma sürecine ciddi katkı sağlanacağını belirtiyor.
Önerilen destekler ve düzenlemeler
Uçar, ambalajlı ihracatta kilogram başına devlet desteğinin 2-5 dolar arasında sağlanmasını öneriyor. Dökme zeytinyağı ihracatının tamamen yasaklanması yerine yıllık 150 bin ton üst sınır getirilmesi, markalaşma ve tanıtım desteklerinin yüzde 50 artırılması ve Avrupa Birliği ile Gümrük Birliği'nden kaynaklanan kotaların kaldırılarak Fas ve Tunus ile eşit koşulların sağlanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Lisanslı depoculuk ve piyasa dengesi
Güney Marmara Kalkınma Ajansı koordinasyonunda Edremit Körfezi odalarının yürüttüğü 6 bin tonluk Kuzey Ege Zeytinyağı Lisanslı Depoculuk çalışmasının fiyat dalgalanmalarını önlemeye yardımcı olacağı belirtiliyor. Lisanslı depoculuğun ürün arzını planlı sunma, fiyat dengeleme ve ihracatçıların izlenebilir kaliteli ürüne ulaşmasını kolaylaştırma açısından kritik olduğu vurgulanıyor.
Sürdürülebilirlik ve gelecek öngörüleri
Uçar, 2025-2026 sezonunda rekoltenin yüzde 40 düşüş öngörüsünde olduğunu, 2026-2027 sezonunda hastalık veya doğal afet yaşanmaması halinde 'var yılı' ile rekoltenin artmasının beklendiğini belirtiyor. Dış piyasalara etkin şekilde çalışılması durumunda 2022-2023 sezonundaki gibi bir fırsat yılı yakalanarak 700-800 milyon dolar civarında ihracat potansiyeli olabileceği ifade ediliyor. Ancak ambalajlı ihracat payı artırılmadıkça beklenen katma değerin gerçekleşmesinin zor olduğu uyarısı yapılıyor.
Tağşişle mücadele ve coğrafi işaret çalışmaları
Uçar, taklit ve tağşişin markalaşma çabalarının en büyük tehditlerinden biri olduğunu belirterek bu konuda kurumlarla ortak çalışmalar yürüttüklerini ifade ediyor. Ayvalık Zeytinyağı için Avrupa Birliği coğrafi işaret tescilinin tamamlanmasının önemine dikkat çekiliyor.
Ali Uçar ve ilgili kurumlar, izlenebilirlik, markalaşma ve destek mekanizmalarının birlikte işlemesi halinde Ayvalık Zeytinyağı'nın uluslararası arenada daha güçlü konuma geleceğini vurguluyor.
YÜZDE 40 REKOLTE DÜŞÜŞÜYLE "YOK YILI" GEÇİREN ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜ, MARKALAŞMA ÇALIŞMALARI İÇİN KAREKOD ÇALIŞMALARINA BAŞLADI. DÜNYA ARENASINDA CİDDİ BİR BİLİNİRLİĞE SAHİP AYVALIK ZEYTİNYAĞI’NDA MARKALAŞMA ÇALIŞMALARINA DİKKAT ÇEKEN AYVALIK TİCARET ODASI BAŞKANI ALİ UÇAR, DESTEKLER VE PROJELERLE BİRLİKTE YURT DIŞINDAKİ RESTORANLARIN MASALARINDA AYVALIK ZEYTİNYAĞININ AMBALAJLI OLARAK YER ALMASI GEREKTİĞİNİ VURGULADI.
