Türkiye'de Yaygın 7 Vitamin Eksikliği ve Alınması Gereken Önlemler
Uzm. Dr. İrem Özçelik (Memorial Antalya Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü) Türkiye'de D vitamini başta olmak üzere B12, demir, C, A, folik asit ve K vitamini eksikliklerinin yaygın olduğunu belirterek, bu eksikliklerin nedenleri ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.
Neden artıyor?
Özçelik, "Beslenme alışkanlıklarının bozulması, toprak fakirleşmesi, hazır gıda tüketiminin artması ve güneş ışığından yeterince faydalanamama gibi faktörler vitamin eksikliklerini tetikliyor. Türkiye’de yapılan araştırmalar nüfusun büyük kısmında D vitamini ve B12 eksikliği olduğunu gösteriyor" uyarısında bulundu.
Genel uyarı
Ölçüm ve kontrol: Birçok vitamin eksikliği sessiz ilerleyebilir ve kronik yorgunluk, fibromiyalji veya depresyon gibi farklı tanılarla yıllarca gözden kaçabilir. Özçelik, "Kendimi iyi hissediyorum demek eksiklik olmadığı anlamına gelmez. Bu nedenle düzenli kontrolleri yaptırmak, genel sağlık durumu ve kaliteli bir yaşam öyküsü için önemlidir" dedi. Ayrıca vitamin takviyelerinin özellikle yağda eriyenler (A, D, E, K) için toksik olabileceğini, bu nedenle "vitaminlere mutlaka kan testi yaptırıp, doktor veya diyetisyen kontrolünde başlanması" gerektiğini vurguladı.
D vitamini
Durum: Türkiye’de D vitamini eksikliği "yüzde 70-90" oranında görülüyor. Eksiklik; osteoporoz, kas-eklem ağrıları, bağışıklık zayıflığı, sık enfeksiyon, depresyon, yorgunluk ve saç dökülmesine yol açabiliyor.
Risk grupları: Kapalı giyinenler, ofis çalışanları, yaşlılar, koyu tenliler, obez bireyler ve böbrek/karaciğer hastaları.
Öneri: Günde 20-30 dakika, 10.00-15.00 saatleri arasında kollar ve bacaklar açık şekilde güneşlenme öneriliyor.
B12 vitamini
Durum: B12 eksikliği özellikle vejetaryenler, veganlar ve 50 yaş üstü bireylerde yaygın. Eksiklik kansızlık, el-ayak uyuşması, hafıza sorunları, depresyon ve yürüme bozukluğuna neden olabilir.
Öneri: Hayvansal gıdalar B12 için temel kaynak; 50 yaş üstündekilerde emilim azalabileceği için düzenli kontrol ve gerekirse takviye öneriliyor.
Demir
Durum: Demir eksikliği kadınlarda "yüzde 30-40" oranında görülüyor ve demir eksikliği anemisi halsizlik, çarpıntı, saç dökülmesi ve bağışıklıkta zayıflık oluşturuyor.
Öneri: Demirin C vitamini ile alınması emilimi artırır; çay ve kahvenin demir emilimini azalttığı hatırlatıldı.
C, A ve Folik Asit
C vitamini: Sigara içenler ve yoğun stres altındakilerde sıktır; diş eti kanaması ve yara iyileşmesinde gecikmeye yol açabilir.
A vitamini: Eksikliği gece körlüğü ve sık enfeksiyonlara yatkınlık yaratır.
Folik asit: Özellikle gebelikte eksikliği ciddi risk taşır; gebelik planlayan ve hamile kadınların takibini gerektirir.
K vitamini
Durum: Uzun süreli antibiyotik kullananlarda K vitamini eksikliği görülebilir; bu durum kolay morarma ve kanama eğilimi ile ilişkili.
Öneri: Yeşil yapraklı sebzeler K vitamini açısından önemlidir; bağırsak florası da K vitamini üretiminde rol oynar.
Sonuç ve pratik öneriler
Uzm. Dr. İrem Özçelik'in vurguladığı gibi, vitamin eksiklikleri basit kan testleriyle tespit edilip kısa sürede düzeltilebilir. Düzenli tarama, dengeli beslenme, uygun güneş maruziyeti ve doktor/diyetisyen gözetiminde hedefe yönelik takviyeler sağlıklı yaşam için gereklidir.
İÇ HASTALIKLARI BÖLÜMÜ’NDEN UZM. DR. İREM ÖZÇELİK GÖRÜLEN VİTAMİN EKSİKLİKLERİNİN BELİRTİLERİ VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER HAKKINDA BİLGİ VERDİ.
