Sürmene'nin El Yapımı Kemençe Ustası
Hasan Sancak, Trabzon'un Sürmene ilçesinde yaklaşık 65 yıl önce, hiçbir eğitim almadan kemençe yapmaya başladı. 81 yaşına gelmiş olan usta, bugüne kadar tamamen el yapımı 400 kemençe üretti.
Ustalığa Başlangıç ve Kökler
Sancak, ailesinde kemençe yapan kimsenin olmadığını belirtiyor. İlk mesleği kunduracılık olan usta, ayakkabı dükkânı açmasına rağmen kemençe yapmaktan vazgeçmediğini söylüyor. Bahattin Çamurali adındaki rahmetli köylüsünün çaldığı ve yaptığı kemençeleri örnek aldığını aktarıyor.
Bir ustam yok
Benim bir ustam yok diyen Sancak, ilkokul yıllarından itibaren kendi kendine geliştirdiği yöntemiyle kemençe ürettiğini ifade ediyor. Yaptığı aletlerin, hiçbir ustanınkine birebir benzemediğini; bunun nasıl algılanacağına kemençeyi çalan ustaların karar vereceğini belirtiyor.
El işçiliği, teknikler ve hatıra defteri
Usta, kemençenin dört ana unsurundan söz ediyor: ağaç, kapak, işçilik ve teller. Bu unsurlardan birinin eksik olmasının kaliteyi düşürdüğünü vurguluyor. Kemençe çalanların fotoğraflarını bir hatıra defterinde topluyor; defterde yaklaşık 400 kişinin fotoğrafı bulunuyor. 1990 yılında şimdiki dükkânını açan Sancak, 2000’li yıllarda hatıra defterini tutmaya başladığını anlatıyor. Yaklaşık 35 yıldır aynı küçük dükkânda çalıştığını, fiilen 65 yıldır bu işle uğraştığını söylüyor.
Yarışma deneyimi ve günümüz
Sancak, komşu ülke Yunanistan için de kemençe yaptığını aktarıyor. 2005 yılında Kültür Bakanlığı aracılığıyla Yunanistan’da düzenlenen kemençe yapma yarışmasına katıldığını, 55 Yunanlı arasında tek Türk olarak üçüncü olduğunu ifade ediyor. Geçen yıllarda yaptıkları ile şimdi yaptıkları arasında büyük fark olduğunu; teknolojinin işi kolaylaştırdığını ancak yetenek ve sabrın vazgeçilmez olduğunu belirtiyor. Bugün, tamamen elde yapanların sayısının azaldığını, çoğunluğun makine kullandığını söylüyor.
Hasan Sancak için kemençe yapımı yılların birikimi ve sabrıyla süren bir zanaat olarak öne çıkıyor.
SANCAK, "81 YAŞINDAYIM. BENİM BİR USTAM YOK. İLKOKULA GİDERKEN KEMENÇE YAPMAYA BAŞLADIM. USTAM OLMADIĞI İÇİN YAPTIĞIM KEMENÇELER, HİÇBİR USTANIN YAPTIĞINA BENZEMEZ. BUNU İYİ ANLAMDA SÖYLEMİYORUM. İYİ YA DA KÖTÜ OLDUĞUNA KARAR VERECEK OLAN, KEMENÇEYİ KULLANAN ÜSTATLARDIR." DEDİ.
