Soğuk Hava Diyabet Yönetimini Nasıl Etkiler?
Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Ali Vardar, kış koşullarının diyabetli ve diyabeti olmayan bireylerin kan şekeri üzerinde çifte etkisi olabileceğini vurguluyor. Soğuk ortamın hem vücudun daha fazla glikoz tüketmesine yol açarak hipoglisemi riskini artırabileceğini hem de stres tepkisi ve insülin emilimi değişiklikleriyle kan şekerini etkileyebileceğini belirtti.
Soğuk Havada Hipoglisemi Riski ve Belirtilerin Maskelemeye Duyarlılığı
Uzm. Dr. Vardar, vücut üşüdüğünde enerji ihtiyacının artması nedeniyle daha fazla glikoz yakıldığını, bunun da kan şekerinin düşmesine neden olabileceğini söyledi. Ayrıca düşük sıcaklıkların titreme, üşüme ya da uyuşma gibi bulguları öne çıkararak hipoglisemi belirtilerinin fark edilmesini geciktirebileceğine dikkat çekti.
Soğuk ortamda enjekte edilen insülinin daha yavaş emilebildiğini ve cilt sıcaklığındaki düşüşün insülin salgısını etkileyebileceğini de hatırlatan Vardar, bu nedenle soğuk havalarda kan şekeri takibinin daha da önemli olduğunu belirtti.
Stres Tepkisi ve Kan Şekeri Üzerindeki Dolaylı Etkiler
Soğuk havanın vücudun strese verdiği tepkiyi tetikleyebileceğini söyleyen Uzm. Dr. Vardar, bunun stres hormonlarının salgılanmasına yol açarak insülin üretimini ve etkinliğini değiştirebileceğini ifade etti. Bu mekanizmalar, bazı durumlarda kan şekerinde yükselmeye sebep olabilir; diğer yandan soğuğun doğrudan glikoz tüketimini artırması hipoglisemi riskini güçlendirebilir.
Hareketsizlik, Beslenme Değişiklikleri ve Enfeksiyonların Rolü
Vardar, kış aylarında insanların daha az fiziksel aktivite yaptığını ve daha fazla karbonhidrat içeren besinlere yöneldiğini, bunun da kan şekerinin yükselme riskini artırdığını belirtti. Fiziksel aktivitenin azalmasının insüline duyarlılığı düşürdüğünü, bunun sonucunda kan şekeri kontrolünün zorlaşabileceğini aktardı.
Ek olarak kışın boğaz, idrar yolları, bağırsak enfeksiyonları ve grip benzeri hastalıkların daha sık görüldüğünü ve bu enfeksiyonların kan şekerini yükseltebileceğini söyledi. Enfeksiyon durumunda diyabetli hastaların kan şekerlerini yakından izlemesi gerektiğini, özellikle insülin kullananlarda hekimin önerisiyle geçici doz ayarlamalarının gerekebileceğini vurguladı.
Pratik Öneriler
Uzm. Dr. Ali Vardar, soğuk havalarda kan şekeri takibinin sıklaştırılmasını, uygun giyinme ile vücut ısısının korunmasını ve fiziksel aktivitenin mümkün olduğunca sürdürülmesini önerdi. Ayrıca soğukta insülin uygulama ve depolama koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini, herhangi bir enfeksiyon belirtisinde sağlık profesyoneliyle iletişim kurulmasının önemini belirtti.
Türkiye, Balkanlar ve Sibirya üzerinden gelen soğuk hava dalgası ile birlikte kar yağışının etkisi sürerken, 41 il için kuvvetli yağış uyarısı yapıldığına dikkat çekildi; kronik hastalığı olanların ve yaşlıların tedbirli olması önerildi.
BİRUNİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI UZMANI DR. ALİ VARDAR
