Siyatik ağrısı mı yoksa bel fıtığı mı? Piriformis sendromunu ayırt etme rehberi
Medicana Konya Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Yaşar Karataş, siyatik ağrısının nedenleri, ayırıcı tanısı ve tedavi seçenekleri hakkında uyarılarda bulundu. Siyatik; siyatik sinirin herhangi bir noktada sıkışması veya zarar görmesi sonucu kalça ve bacağa yayılan ağrı olarak tanımlanıyor. Ağrıya uyuşma, karıncalanma ve bacakta güç kaybı da eşlik edebilir.
Siyatik sinirin rolü ve sık görülen nedenleri
Siyatik, bel bölgesinden çıkan sinirlerin birleşmesiyle oluşan, kalçadan bacağa kadar uzanan vücudun en kalın ve en uzun siniridir. Bu sinir bacağın his ve hareket fonksiyonlarını sağlar. En sık rastlanan nedenler arasında bel fıtığı, omurilik kanal darlığı ve bel kayması yer alır. Nadiren omurga enfeksiyonları, kırıklar veya tümörler de siyatik ağrısına yol açabilir.
Piriformis sendromu: Omurgadan bağımsız bir sıkışma
Piriformis sendromu, siyatik sinirin omurga dışındaki bir noktada, kalçada bulunan piriformis kası nedeniyle sıkışması durumudur. Op. Dr. Yaşar Karataş, "Piriformis kası kuyruk sokumuna yakın bir yerden uyluk kemiğine kadar uzanan derin bir kastır. Siyatik sinir bu kasın altında veya içinden geçerken, kasta gelişen gerginlik veya ödem sinire baskı oluşturabilir" dedi. Bu durumda hastalarda kalçada ve sıkışan taraftaki bacağın arka yüzünde ağrı, uyuşukluk ve oturmaya tahammülsüzlük görülebilir; merdiven çıkmak zorlaşabilir.
Psikosomatik ağrı ve ayırıcı tanı
Bazı bacak ağrıları psikosomatik kaynaklı olabilir; bunlarda baş dönmesi, bulantı, çarpıntı, mide yakınmaları veya nefes alma güçlüğü gibi eşlik eden semptomlar sık görülür. Bu nedenle doğru tanı için ayrıntılı öykü ve fizik muayene önem taşır.
Tanı yöntemleri
Karataş, piriformis sendromu tanısının büyük oranda hastanın anlattıkları ve fizik muayene bulgularına dayandığını belirtti. Radyolojik görüntüleme ve sinir iletim çalışmaları yalnızca klinik bulguları destekleyici rol oynar. Fizik muayenede piriformis kasını zorlayan manevralarla ağrının tetiklenmesi amaçlanır. Tipik muayene yöntemi: hasta ağrılı tarafı üste gelecek şekilde yan yatırılır, uyluk ve diz bükülerek kalça içe döndürülür; bu manevra ağrıyı ortaya çıkarıyorsa test pozitif kabul edilir.
Piriformis sendromunda tedavi seçenekleri
İlk adım genellikle kısa süreli istirahattir. İstirahatle tam iyileşme olmuyorsa tedaviye şu yaklaşımlar eklenebilir:
- İlaç tedavisi: Antienflamatuvar ilaçlar ve B grubu vitamin desteği önerilebilir.
- Fizik tedavi: Germe egzersizleri ve diğer fizyoterapi modaliteleri kas gerginliğini azaltmaya yöneliktir.
- Enjeksiyonlar: Kas içi veya sinir çevresine uygulanan kortizon (steroid) enjeksiyonları sık tercih edilen bir yöntemdir. Ayrıca piriformis kasına uygulanan botulinum (botoks) enjeksiyonları da tedavi seçenekleri arasında yer alır.
Ne zaman cerrahi düşünülmeli?
Bütün konservatif (ameliyat dışı) tedavilere rağmen yakınmalar düzelmiyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilir. Op. Dr. Karataş, bunun dışında kas kuvvetini artırıcı egzersizlerin önemine vurgu yaptı ve günlük yaşam için şu önerileri paylaştı:
- Duruşu koruyun: Otururken, ayakta dururken ve araç kullanırken postürünüze dikkat edin.
- Doğru kaldırma tekniği: Yerden eşya alırken çömelme hareketini kullanın.
- Uzun süreli oturmalarda mola verin: Uzun süre oturmak gerekiyorsa aralar vererek pozisyon değiştirin ve gerekirse germe egzersizleri yapın.
Doğru tanı ve kişiye özel tedavi planı için uzman değerlendirmesi önem taşır. Şüphe durumunda bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanına ya da ilgili fizyoterapi ekibine başvurulması önerilir.
MEDİCANA KONYA HASTANESİ BEYİN VE SİNİR CERRAHI OP. DR. YAŞAR KARATAŞ, "BU SENDROM HASTADA YAPTIĞI BULGULAR BENZERLİĞİ DOLAYISI İLE BEL FITIĞI İLE KARIŞABİLİR. PİRİFORMİS KALÇADA BULUNAN KUYRUK SOKUMUNDAN UYLUK KEMİĞİNE UZANAN DERİN YERLEŞİMLİ BİR KASTIR. BU KASIN ALTINDAN SİYATİK SİNİR GEÇER. ZORLAMA, TRAVMA, KASIN KENDİSİNDE YA DA ÇEVRESİNDEKİ DOKULARDA İLTİHAPLANMA, UZUN SÜRE OTURMA GİBİ SEBEPLERLE BU KASTA GERGİNLİK, ÖDEM GELİŞEBİLİR" DEDİ.
