Sivas'ta 38 Yıldır Yemeni Üreten Usta Geleneksel Ayakkabıyı Yaşatmaya Çalışıyor
El işçiliğiyle üretilen yemeniye talep azaldı; usta vatandaşlardan destek bekliyor
Zafer Kıtlık, Sivas'ta 38 yıldır kundura tamiri ve yemeni imalatı yapıyor. 51 yaşındaki usta, küçük yaşta başladığı mesleğini aynı dükkânda sürdürürken Anadolu'nun köklü ayakkabı geleneği olan yemeninin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söylüyor.
Doğallığıyla öne çıkan yemeni, yüzü hakiki deri, altı ise manda köselesinden yapılıyor ve hiçbir kimyasal içermiyor. Bu nedenle terleme, koku veya mantar gibi sağlık sorunlarına yol açmadığına dikkat çeken Kıtlık, el işçiliğiyle tek tek üretildikleri için dayanıklı ve sağlıklı olduklarını belirtiyor.
Ustanın aktardığına göre yemeni üretimi Gaziantep, Kahramanmaraş ve Kilis'ten başlayıp Sivas ve çevre illere yayılan bir gelenek. Ancak fabrikasyon spor ayakkabılar ve suni malzemelerin yaygınlaşması, yemeninin talebini ciddi şekilde düşürdü. Kıtlık, 'Yemeniye talep çok az var.' diyerek yaşanan talep daralmasına dikkat çekiyor.
El emeği ve üretim zorluğu
'Emek sarf ederek yapıyoruz' diyen Kıtlık, yemeninin tamamen el işi olduğunu, makinelerin kullanılmadığını anlatıyor. Günlük üretimleri 1 ile 10 çift arasında değişiyor; buna karşın sanayileşmiş atölyeler günde 15 kişiyle bin çift üretim gerçekleştirebiliyor. Bu üretim farkı, yemeni ustalarının rekabetini zorlaştırıyor.
Kıtlık, üretimin düzensizliği nedeniyle yeniden kundura imalatına dönmek zorunda kaldığını aktarıyor: 'Bu ayakkabıyı severek el emeğiyle yapıyorum ama düzenli bir iş olmadığı için yeniden kundura imalatına dönmek zorunda kaldım.' Bir sezonda sadece 2 çift yemeni satıldığına değinen usta, bir çift yemeni fiyatının bin 500 lira olduğunu da vurguluyor.
'Bu meslek kaybolmasın'
Usta, kaybolan bir zanaatı yaşatmak için vatandaşlardan yemeni alıp kullanmalarını istiyor: 'Tek isteğim, bu kültür yaşasın. İnsanlar yemeniyi tercih etsin ve kullansın.' Fabrikasyon ayakkabıların ucuz ve kolay bulunmasının tercih sebebi olduğunu kabul eden Kıtlık, yemeninin sağlıklı ve el emeğiyle üretilen bir seçenek olduğunu yineleyerek destek çağrısını sürdürüyor.
SİVAS'TA 38 YILDIR YEMENİ ÜRETEN ZAFER KITLIK, YOK OLMAYA YÜZ TUTAN GELENEKSEL AYAKKABI KÜLTÜRÜNÜ AYAKTA TUTMAYA ÇALIŞIYOR. "BU MESLEK KAYBOLMASIN" DİYEN KITLIK, MESLEĞİ YENİDEN CANLANDIRMALARI İÇİN VATANDAŞLARIN YEMENİ ALIP KULLANMALARINI İSTEDİĞİNİ SÖYLEDİ.
