Sessiz tehlike: Diyabetik ayaklar uzuv kaybına yol açabilir
Nev Sağlık Grubu Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Bangin Bekir Candan, diyabet hastalarında ayak sağlığının hayati önem taşıdığını belirtiyor. Küçük ihmallerin bile diyabetik ayak yaralarına ve ileri vakalarda uzuv kaybına kadar varabilecek ciddi sonuçlar doğurabileceğini hatırlatan Candan, doğru bilgilendirmenin ve düzenli bakımın bu tablonun büyük oranda önlenmesinde belirleyici olduğunu ifade etti.
Diyabet sadece kan şekeri değil
Op. Dr. Bangin Bekir Candan, ‘Diyabet sadece kan şekeri yüksekliği değildir’ diyerek hastalığın uzun süre kontrol edilmemesi halinde damar ve sinir yapılarında hasara yol açtığını, bunun özellikle ayaklarda ağır problemlere neden olabildiğini aktardı. Candan, dünya ve Türkiye ölçeğinde diyabetin yol açtığı uzuv kayıplarına ilişkin şu verileri paylaştı:
Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1 milyon kişinin diyabetik ayak nedeniyle uzuv kaybı yaşadığını, ayrıca Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre her 30 saniyede bir kişinin diyabete bağlı komplikasyonlar nedeniyle ayağını kaybettiğini söyledi. Türkiye içinse her yıl yaklaşık 10 bin kişinin diyabete bağlı nedenlerle uzuv kaybı yaşadığını belirtti.
İki temel mekanizma: Nöropati ve damar tıkanıklığı
Candan, diyabetik ayak yaralarının oluşmasında iki ana mekanizma olduğunu anlattı. İlki sinir hasarı yani nöropati; ayakta his kaybı oluştuğunda ağrı, sıcaklık ve basınca karşı duyarlılık azalıyor, bu da ayakkabı içindeki yabancı cisimlerin veya aynı noktaya uzun süre basının yaralara dönüşmesine neden oluyor. İkincisi ise damar tıkanıklığı: Damarların daralması dokulara giden oksijen miktarını düşürüyor, yaraların geç iyileşmesine ve enfeksiyon riskinin artmasına yol açıyor.
Erken uyarı işaretleri ve basit kontroller
Diyabetik ayağın önlenmesinde farkındalık büyük önem taşıyor. Candan, diyabet hastalarının her gün ayaklarını kontrol etmeleri gerektiğini, ayak tabanı ve parmak aralarının mutlaka incelenmesi gerektiğini vurguladı. İki ayak arasında sıcaklık farkı veya dokunma hissinde azalma gibi bulguların erken uyarı işareti olabileceğini söyledi.
Günlük bakım hayat kurtarıyor
Ayak bakımına ilişkin önerilerini sıralayan Candan, ayakların ılık suyla yıkanması ve iyice kurulanmasının, cilt kuruluğunu önlemek için uygun kremlerin kullanılmasının önemli olduğunu belirtti. Tırnakların düz kesilmesi, nasırların bilinçsizce kazınmaması, pamuksu çorap tercih edilmesi, ayakların kuru tutulması ve ortopedik özellikte ayakkabı kullanımı gibi basit önlemler önerildi. Ayrıca ayakkabı giyilmeden önce içinin kontrol edilmesi ve en ufak kızarıklık ya da yara fark edildiğinde vakit kaybetmeden doktora başvurulması gerektiği hatırlatıldı.
Teknoloji umut veriyor
Op. Dr. Bangin Bekir Candan, teknolojik gelişmelerin diyabetik ayakla mücadelede önemli katkı sağladığını belirterek akıllı tabanlıkların basınç ve sıcaklık değişimlerini takip edip ülser riskini erken dönemde haber verebildiğini söyledi. Isı sensörlü çoraplar ve 3D yazıcılarla kişiye özel üretilen tabanlıkların da ayak sağlığının korunmasına destek olduğunu aktardı. Candan bu bölüm için ‘Teknoloji umut oluyor’ ifadesini kullandı.
Sonuç: Önlenebilir bir sorun
Op. Dr. Bangin Bekir Candan, diyabetik ayağın çözümsüz olmadığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi paylaştı: ‘Doğru bilgilendirme, düzenli takip ve küçük önlemlerle diyabete bağlı uzuv kayıplarının büyük bir kısmını engellemek mümkün. Küçük bir ihmal, büyük kayıplara yol açabilir.’ Hastalara düzenli muayene ve günlük bakım alışkanlıkları kazanmalarını önerdi.
NEV SAĞLIK GRUBU ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ BÖLÜMÜ'NDEN OP. DR. BANGİN BEKİR CANDAN, DİYABET HASTALARINDA AYAK SAĞLIĞININ HAYATİ ÖNEM TAŞIDIĞINI BELİRTEREK, KÜÇÜK İHMALLERİN BİLE DİYABETİK AYAK NEDENİYLE UZUV KAYBINA KADAR GİDEBİLEN CİDDİ SONUÇLAR DOĞURABİLECEĞİ UYARISINDA BULUNDU.
