Seddülbahir Kalesi EMYA 2026 adaylığıyla gündemde
Gelibolu Yarımadası’ndaki 17. yüzyıl kalesi müzecilik ödülüne talip
Çanakkale Savaşları’nın geçtiği Tarihi Gelibolu Yarımadası’nda, restorasyon sonrası açık hava müzesi olarak ziyaretçilere açılan Seddülbahir Kalesi, Avrupa’nın prestijli müzecilik ödüllerinden European Museum of the Year Award (EMYA) 2026 için aday gösterildi.
Seddülbahir Kalesi, 3 Kasım 1914’te itilaf devletlerinin top atışlarına maruz kalan ve Çanakkale Savaşları’nın ilk şehitlerinin verildiği yer olarak biliniyor. IV. Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından yaptırılan kale, 17. yüzyıldan bu yana boğazın savunmasında önemli rol oynadı ve savaşlarda isabet alan yapılar arasında yer aldı.
Doğal etkenler ve savaş hasarı nedeniyle yıpranan yapı, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından 2015 yılında başlatılan restorasyon ve çevre düzenlemesi çalışmalarıyla ayağa kaldırıldı. Çalışmalar tamamlanıp kale, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin 108’inci yıldönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ziyarete açıldı.
Müze olarak düzenlenen kalede ziyaretçiler; kalenin 17. yüzyıldan günümüze uzanan tarihini öğrenebiliyor, 1915 Çanakkale Savaşları’na ait savaş malzemeleri, belgeler ve ilk şehitlerin bulunduğu kabristanı ziyaret edebiliyor.
Restorasyon ve kazılar sırasında bulunan eserler arasında Osmanlı asker künyeleri, Fransız cep saati, Osmanlı el bombası, Krupp topu namlu temizleme harbisi, Fransız ve Senegal asker palaları, Osmanlı mavzer süngüleri ve diğer askeri eşyalar ile mermiler ve mühimmat sandıkları yer alıyor. Bu buluntular kalede savaşın izlerini canlı tutuyor.
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir adaylıkla ilgili olarak şunları söyledi: "Çanakkale Tarihi Alan’da bulunan Seddülbahir Kalesi, Avrupa’da yılın en iyi müzesi ödülüne aday oldu. Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un da duyurduğu gibi, Haziran ayında İspanya’da yapılacak olan yarışmanın sonucunda Seddülbahir Kalesi’nin Avrupa’da yılın en iyi müzesi ödülünü alacağını düşünüyoruz. Tarihi Alan Başkanlığı olarak çok heyecanlıyız, çok da iddialıyız. Çünkü Tarihi Alan Başkanlığı olarak Çanakkale’deki bütün tarihi mekanları özgürlüğünü koruyarak ama modern bir bakışla ziyarete açık hale getiriyoruz ve bütün tarihi mekanlara müze konseptinde işlev veriyoruz."
Kaşdemir, Seddülbahir Kalesi’nin tarihi derinliğine de vurgu yaparak, "Seddülbahir Kalesi, yüzyıllar boyunca Çanakkale Boğazı’nın girişinde, Çanakkale Boğazı’na muhafızlık etmiş tarihi bir mekandır. Aynı zamanda Seddülbahir Kalesi, Çanakkale savaşları sırasında gazi olmuş, o büyük savaşa tanıtlık etmiş, o büyük zaferi görmüş gazi bir mekandır. ... 2023 yılında Sayın Cumhurbaşkanımızın da teşrifleriyle hizmete açmış olduğumuz Seddülbahir Kalesi çok kısa bir zaman içerisinde gerçekten çok ziyaret edilen ve o manevi atmosferi aktarabilen bir müze haline geldi." dedi.
Başkan ayrıca kalenin bir kadın tarafından yaptırılmış olmasının önemine değinerek, "Seddülbahir Kalesi aynı zamanda bir savunma yapısı olarak bir hanımefendi, bir kadın tarafından yaptırılmıştır. Bu da Türk tarihinde çok önemli bir noktadır. 4. Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından inşa ettirilmiş bu kale..." ifadelerini kullandı.
Seddülbahir Kalesi, Çanakkale’nin Eceabat ilçesine bağlı Seddülbahir Köyü’nde, yaklaşık 22 bin metrekarelik bir alanda, Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda yer alıyor. Birinci derece arkeolojik, askeri ve tarihsel sit alanı statüsündeki kale; Ertuğrul (Cape Helles) ve Morto Koyları arasında, Boğaz’ın giriş noktasında konumlanıyor. Asimetrik planlı kalede beş burç, sur duvarları ve güneydoğudan kuzeybatıya uzanan üç kademeli sur sistemi bulunuyor.
Çanakkale Savaşları'nın Gazi Kalesi Seddülbahir Kalesi Avrupa'nın en prestijli ödülü EMYA 2026'ya aday
