Öksürük 2 haftayı geçtiyse verem ihtimalini göz ardı etmeyin
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Mehmet Karadağ, 4 -10 Ocak Verem Eğitim ve Farkındalık Haftası kapsamında verem (tüberküloz) konusunda uyarılarda bulundu ve önemli bilgileri kamuoyuyla paylaştı.
Verem nedir, nasıl yayılır?
Veremin tıbbi adı tüberkülozdur ve Mycobacterium tuberculosis adlı, dış ortama dayanıklı ve yavaş çoğalan bir bakterinin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Tedavi edilmediğinde kronikleşerek ölümcül sonuçlar doğurabilir. Halk arasında 'ince hastalık' olarak da anılmasının nedeni hastalığın sinsi ilerleyip bireyi zayıflatmasıdır. Hastaların yaklaşık yüzde 80'inde akciğerler etkilenir, ancak bakteri kan ve lenf yoluyla omurga, böbrek, beyin zarı, kemikler ve lenf bezleri gibi diğer bölgelere de yayılabilir.
Belirtiler, karışabileceği tablolar ve uyarı
Üst solunum yolu enfeksiyonları ve grip ile veremin başlangıç semptomları benzerlik gösterir; öksürük, halsizlik, yorgunluk ve hafif ateş ortak belirtilerdir. Bu benzerlik tüberküloz tanısının gecikmesine yol açabilen en önemli faktörlerden biridir. Prof. Dr. Mehmet Karadağ, özellikle öksürüğün 2 haftayı geçtiği durumlarda 'üşüttüm, sigaradandır' gibi varsayımlarla beklemenin doğru olmadığını vurguladı. Bursa gibi nemli ve kışın hava kirliliğinin görülebildiği bölgelerde bu belirtilerin maskelenebildiği uyarısı yapıldı.
Dünya, ülke ve Bursa verileri
Dünya Sağlık Örgütü raporlarına göre verem, yeniden bulaşıcı hastalıklardan kaynaklanan ölümler listesinde üst sıralarda yer almaktadır; yılda 10,7 milyon yeni vaka ve 1,2 milyon ölüm kaydedilmektedir. COVID-19 sürecinin küresel verem mücadelesinde yaklaşık 8 yıllık bir gerilemeye neden olduğu, 2026 yılının bu kaybın telafisi için Hızlanma Yılı ilan edildiği bildirilmektedir. Türkiye, uyguladığı Ulusal Tüberküloz Kontrol Programı ile olumlu sonuçlar almakta; 2005'te 20 binin üzerinde olan vaka sayısı günümüzde 9.000 - 9.500 bandına gerilemiş, insidans hızı 100 bin kişide 10,3 seviyesine düşmüştür. Sanayi ve nüfus yoğunluğu açısından önemli kentlerden Bursa'da yıllık kayıtlı hasta sayısı 350-400 arasındadır ve kent, yüzde 95'e varan tedavi takip başarısıyla ülke ortalamasının üzerinde performans göstermektedir.
Tanı, tedavi ve önemli uyarılar
Tüberküloz havayolu aracılığıyla bulaşır. İnatçı öksürük 2 haftayı geçtiğinde, gece terlemesi, inatçı ateş, iştahsızlık ve hızlı kilo kaybı, halsizlik veya göğüs ağrısı gibi belirtiler olduğunda vakit kaybetmeden Aile Sağlığı Merkezlerine başvurulmalıdır. Tanı kesinleştiğinde veya kuvvetli şüphe olduğunda süreç Verem Savaş Dispanserleri aracılığıyla yönetilmelidir. Tedavide kullanılan ilaçlar Sağlık Bakanlığı tarafından sağlanır. Tüberküloz hastaları tedaviye başladıktan 2-3 hafta sonra bulaştırıcılığını kaybeder, ancak tam iyileşme için ilaçların en az 6-9 ay boyunca Verem Savaş Dispanserleri gözetiminde düzenli kullanılması gerekir. Tedavinin yarım bırakılması, ilaç dirençli verem gibi çok daha güç ve maliyetli tabloların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI PROF. DR. MEHMET KARADAĞ
