MİT, 87 yıllık "Arabistanlı Lawrence" raporunu erişime açtı
23 Eylül 1929 tarihli MAH raporu, Lawrence’in Ortadoğu’daki faaliyetlerine ilişkin ayrıntılar içeriyor
Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), koleksiyonunda yer alan belgeler arasında bulunan ve Arabistanlı Lawrence hakkındaki görüşleri içeren 87 yıllık raporun bir bölümünü resmi internet sitesinde "Özel Koleksiyon" olarak erişime açtı.
Yayımlanan rapor, 23 Eylül 1929 tarihli olup dönemin istihbarat teşkilatı Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) tarafından Büyük Erkan-ı Harbiyye Reisliği, Dahiliye ve Hariciye Vekaletlerine gönderilmek üzere hazırlanmıştı. Raporda, Lawrence’in Mısır, Suriye ve Irak’ta kılık değiştirerek ve farklı isimler kullanarak sürdürdüğü faaliyetlere ilişkin değerlendirmeler yer alıyor.
Raporun içeriğinde, Lawrence’in çeşitli kimlikler altında hareket ettiği, zaman zaman asker veya dini kimliklere büründüğü, hatta bazı dönemlerde Musevi bir haham kılığına girerek Kudüs çevresinde bulunduğu iddia ediliyor. Belgede ayrıca Lawrence’in asker üniformasıyla çekilmiş bir fotoğrafının da yer aldığı belirtiliyor.
MAH raporunda öne çıkan iddialar arasında şunlar bulunuyor: Kahire’deki bazı kulüplere gelen bilgiler üzerinden Lawrence’in şeyh Aptullah gibi müstear isimlerle Mısır’da kaldığı, ardından Suriye ve Irak’a geçtiği; geçen ağustos ayında ansızın Kudüs’e geldiği ve günümüzde Hartum’da bulunduğuna dair haberler olduğu kaydediliyor. Raporda, Lawrence’in hem Müslüman hem Yahudi topluluklara ayrı ayrı telkinlerde bulunarak bölgedeki huzursuzluğu körüklediği ifade ediliyor.
Belgede ayrıca İngiliz istihbarat çevrelerinin ve bazı siyaset odaklarının, Filistin ve Mısır’da karışıklık çıkararak bölgesel ve siyasi hedefler peşinde oldukları yönünde değerlendirmeler yer alıyor. Raporda geçen ifadelere göre bu tür karışıklıkların hem İngiliz hükümetinin iç siyasetinde bazı kabinelere zarar verme hem de sözü edilen bölgelerde istenilen siyasi sonuçları elde etme amacı taşıdığı belirtiliyor. Lawrence’in Sudan hattına yönelmesinin de bu planlarla bağlantılı ve şüpheli bulunduğu vurgulanıyor; Sudan’ın Mısır’a olan bağlılığı nedeniyle oradan yapılacak müdahalelerin uygun bir zemin sağladığına dair tespitler raporda yer alıyor.
Yayımlanan belgeler, MAH tarafından kaleme alınan değerlendirmeler ve dönemin diline yakın ifadeler içeriyor; MİT, bu materyalin bir kısmını "Özel Koleksiyon" bölümünde erişime açtı.
Not: Metindeki tarih ve sayısal veriler orijinal belgede yer alan bilgiler esas alınarak aktarılmıştır.
MİLLİ İSTİHBARAT TEŞKİLATI (MİT), ÖZEL KOLEKSİYONUNDA YER ALAN "ARABİSTANLI LAWRENCE" HAKKINDA GÖRÜŞ BİLDİREN RAPORU İÇEREN BELGELERİN BİR BÖLÜMÜNÜ PAYLAŞTI.
