Kışın eklemler neden 'hava durumu tahmincisi' gibi davranır?
Medicana Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Selin Turan, soğuk havanın eklem ağrılarını artırmasının vücudun dış ortama karşı geliştirdiği bir hayatta kalma tepkisi olduğunu belirtiyor. Özellikle kronik ağrısı olan kişilerde kış aylarında eklemlerin çevresel değişikliklere karşı daha hassas hale gelmesi sık gözleniyor.
Nedenleri
Sinoviyal sıvının yoğunlaşması: Eklemlerin içindeki kayganlaştırıcı, hareketi kolaylaştıran sinoviyal sıvı soğukta daha yoğunlaşır. Sonuç olarak eklemler sabahları daha sert hissedilir ve hareket ederken ağrı ortaya çıkabilir.
Barometrik basınç değişimleri: Havanın soğumasıyla atmosfer basıncı düştüğünde, tendon ve kas gibi çevre dokular üzerindeki dış baskı azalır. Bu dokular mikroskobik düzeyde genleşir; kısıtlı alan içinde gerçekleşen bu genleşme sinir uçlarını uyararak ağrıya yol açar. Eski yaralanmaların soğukta sızlamasının nedeni de genellikle budur.
Kan dolaşımının merkeze çekilmesi: Vücut hayati organları korumak için kanı merkeze çeker; bu, kol ve bacaklardaki uç bölgelere giden kan akışını azaltır. Eklemler ve kaslar daha az beslenir, sertleşir ve ağrıya daha duyarlı olur.
Kaslarda gerilim ve gerginlik: Soğukta kaslar istemsizce gerilir; omuzların yukarı çekilmesi gibi kapanma hareketleri sıklaşır. Sürekli gergin kalan kaslar kısalır, yorulur ve laktik asit birikimiyle ağrı oluşturur. Bu durum eklemlere ekstra yük bindirir ve boyun, bel, sırt gibi bölgelerde tutulma ağrılarına yol açar.
Ağrı eşiğinin düşmesi: Soğuk, ağrı sinyallerini taşıyan lifleri daha hassas hale getirebilir; normalde fark edilmeyecek küçük bir sızı soğukta daha şiddetli algılanabilir.
Soğukta ağrıyı azaltma önerileri
Giyim: Uzm. Dr. Selin Turan'ın ifadesiyle, 'Tek bir kalın kazak yerine birkaç kat ince giyinmek ısıyı hapseder.' Diz ve el bileği gibi hassas bölgeleri termal giysi veya yün koruyucularla sıcak tutmak önemlidir.
Hareket: Hareketsizlik eklemleri daha sertleştirir. Ev içinde bile hafif esneme hareketleri ve yürüyüşler eklem sıvısının hareketlenmesine yardımcı olur.
Sıcak uygulama ve su tüketimi: Kısa süreli sıcak su torbası uygulamak ya da ılık duş kan dolaşımını iyileştirir. Soğuk havada susama hissi azalırken su içmek eklem sıvısının kalitesini korumak için kritiktir; vücut susuz kaldığında eklem sıvısı azalır. Uzm. Dr. Selin Turan günde en az 2 litre su içilmesini öneriyor.
Beslenme ve takviye önerileri
Isı veren baharatlar: Zencefil, zerdeçal, acı biber ve tarçın gibi besinler vücut ısısını artırarak kan dolaşımını hızlandırabilir. 'Sağlık sorununuz yok ise bile bu kuvvetli etkiye sahip baharat ve bitkileri uzmanına danışarak kullanmalısınız,' diye uyarıyor Uzm. Dr. Selin Turan.
Omega-3 ve sağlıklı yağlar: Eklem sıvısının kalitesini desteklemek için omega-3 bakımından zengin yağlı balıkların haftada 2 öğün tüketilmesi önemlidir. Zeytinyağı, ceviz ve keten tohumu da eklem sağlığını destekleyen seçeneklerdir.
Diğer besinler: Kemik suyu, magnezyum açısından zengin gıdalar, kış aylarında C vitamini sağlayan narenciye ve kivi eklem bağlarını güçlendirmeye yardımcı olur. Güneşten mahrum kalmamak ve D vitamini eksikliğinde doktor kontrolünde takviye kullanmak da önemlidir.
Soğuk havalarda eklem şikayetleri yaşayanların basit koruyucu önlemler, uygun kıyafet, düzenli hareket ve beslenme değişiklikleriyle ağrılarını hafifletebileceği vurgulanıyor.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON UZMANI UZM. DR. SELİN TURAN, "BAROMETRİK BASINÇ DEĞİŞİKLİKLERİ YANİ EKLEM GENLEŞMESİ İSE HAVALARIN SOĞUMASIYLA ATMOSFERİK BASINCIN DÜŞMESİYLE İLGİLİDİR. BU DURUM, EKLEMLERİN ETRAFINDAKİ DOKULARIN (TENDONLAR, KASLAR VE YARA DOKULARI) ÜZERİNDEKİ DIŞ BASKININ AZALMASINA NEDEN OLUR. BASKI AZALINCA BU DOKULAR MİKROSKOBİK DÜZEYDE GENLEŞİR. EKLEMİN KISITLI ALANINDAKİ BU GENLEŞME, SİNİR UÇLARINI UYARARAK AĞRIYA YOL AÇAR. ESKİ SAKATLIKLARIN SOĞUKTA SIZLAMASINI NEDENİ DE GENELLİKLE BUDUR" DEDİ.
