Kısa videolar çocukların dikkatini nasıl etkiliyor?
Sosyal medyadaki kısa süreli videolar, çocukların dikkat odaklarını zayıflattığı ve uzun vadede öğrenme ile odaklanma problemlerine neden olabileceği yönünde uzman uyarıları geliyor. Bu içerik türleri, hızlı ödül mekanizmalarıyla beynin dopamin sistemini tetikleyerek çocukların dikkat sürelerini kısaltabiliyor.
Ebeveynlere düşen görevler
Psikolog Meryem İlhan, ekran süresi ve içerik seçiminin ebeveynlerin en çok önem vermesi gereken konuların başında olduğunu belirtiyor. İlhan, okul sonrası dönemde çocukların öğretmen kontrolünden aile kontrolüne geçtiğini; bu sürecin çocuklar için zorlayıcı olduğunu vurguluyor ve ekliyor:
"Öğrencilerimiz aslında okuldan çıktığı zaman öğretmenlerin kontrolünden ailelerinin kontrolüne geçmiş oluyor. Bu noktada aslında onlar için zor bir süreç başlıyor. Çünkü zaten çocuk gerçekten bir şeyleri ortaya koydu okulda, dinledi, çaba sarf etti; okul sonrası ise eve geliyor bu sefer anne babasının kontrollerinde ödevlerini yapma konusunda bir baskıya maruz kalıyor. Bu noktada aslında çocuklara ihtiyaçları olan alanı tanımamız, birazcık nefeslenmelerine izin vermemiz gerekiyor. Çocuğun zil işleyişine göre bir düzen oluşturup bir ders programı ile bu programa uymasını sağlamak lazım. Çünkü vücut sirkadiyen ritimi dediğimiz bir ritim var, biyolojik bir ritim. Uyku düzenimizi, sindirim düzenimizi belirliyor aslında bu sirkadiyen ritimi. Tabii ki dikkat odağımızla da ilişkili. Bu noktada çocukların akşama kadar dikkatini dersleri dinlerken yoğunlaştırdığını bir ebeveyn olarak bilmemiz, görmemiz, dinlenmelerine müsaade etmemiz gerekiyor. Sonrasında da aslında onların düzenine uygun şekilde akşamları sadece pekiştirme alıştırmalar yapmak daha sağlıklı görünüyor"
Dikkat süreleri ve mola düzeni
İlhan, yaşa göre dikkat sürelerinde farklılıklar olduğunu söylüyor: ilkokul düzeyinde 15-20 dakika, ortaokul düzeyinde yaklaşık yarım saat, lise seviyesinde ise 35-40 dakikaya kadar odaklanma beklendiğini belirtiyor. Bu nedenle çalışma programlarının çocuğun yaşına uygun olarak düzenlenmesi ve sık molalarla desteklenmesi gerektiğini ifade ediyor.
"Molalarla birlikte desteklemek çok daha sağlıklı olacaktır" ifadesiyle İlhan, baskıcı yaklaşımların yerine anlayış ve sevgiyle desteklenen bir disiplinin çocuğun performansını olumlu etkilediğine dikkat çekiyor.
İçerik seçimi ve dopamin etkisi
Çocuklara verilen videoların masum görünmesine rağmen beyinde hızlı dopamin tepkisi oluşturduğunu belirten İlhan, bunun özellikle ders çalışırken veya odak gerektiren aktivitelerde sorun yarattığını söylüyor. İlhan sözlerine şu uyarıyla devam ediyor:
"Çocuklara aslında telefon oynatmayın değil bizim önerimiz, içerikleri kontrol edin noktasında onlar için faydalı olacak içerikleri onlara sunmak noktasında büyük görevler düşüyor"
Sonuç olarak, ailelerin çocuklarının ekran sürelerini ve izledikleri içerikleri aktif biçimde takip etmesi, yaşa uygun çalışma programları oluşturması ve molalarla dikkat yükünü dengelemesi öneriliyor.
UZMANLAR KISA SÜRELİ İZLENEN VİDEOLARIN, ÇOCUKLARIN ODAKLANMALARINI YAKINDAN ETKİLEDİĞİNE DİKKAT ÇEKİYOR
