İzmir'de yeraltı suyu kullanımı çökme tehlikesini büyütüyor
Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) Çevre, Biyoçeşitlilik ve İklim Değişikliği Çalışma Grubu Üyesi Prof. Dr. Doğan Yaşar, İzmir'de kontrolsüz yeraltı suyu kullanımının kenti çöküşe sürüklediğini belirterek, önlem alınmadığı takdirde deniz suyunun Basmane'ye kadar ilerleyebileceği uyarısını yaptı.
Toplantı ve katılımcılar
Temiz Toplum Temiz Gelecek Platformu üyeleri, Prof. Dr. Doğan Yaşar ile bir araya gelerek İzmir ve Türkiye'deki su ile enerji krizlerini değerlendirdi. Toplantıya Platform Başkanı Yunus Karakaya ile yöneticiler Oktay Karaçelik, Tekin Alptekin ve Cem Şeker katıldı.
Prof. Dr. Doğan Yaşar'ın uyarıları
Prof. Dr. Doğan Yaşar, İzmir'in uzun vadeli en büyük tehlikesinin "çökme" olduğunu vurguladı ve kentin bugüne kadar bu riski görmezden geldiğini söyledi. Ahmet Piriştina'dan bu yana göreve gelen belediye başkanlarının su tasarrufu ve Körfez politikalarında yeterli adım atmadığını belirtti; Aziz Kocaoğlu, Tunç Soyer ve Cemil Tugay ile görüşme olanağı bulamadığını, uyarılarını mektupla iletmek zorunda kaldığını ifade etti.
42 yıldır denizler ve İzmir Körfezi üzerine çalışan bir akademisyen olduğunu hatırlatan Yaşar, Körfez'le ilgili en kapsamlı bilimsel çalışmayı 1998'de yaptıklarını ve 1999'dan bu yana kamuoyunu sürekli uyardığını aktardı. Büyük Kanal Projesi sonrasında Körfez'in temiz su ile beslenmesi halinde yüzülebilir hale gelebileceğini, ancak derelerin betonlanması ve yanlış çevre uygulamaları nedeniyle bunun mümkün olmadığını söyledi.
Su kayıp-kaçak oranı ve kuyu kullanımı
Yaşar, İzmir'in ciddi bir su kriziyle karşı karşıya olduğunu belirterek, 2000 yılında yüzde 60 olan su kayıp-kaçak oranının yıllar içinde düşürülmesine rağmen halen yüzde 35 seviyesinde olduğunu söyledi. Kentte kullanılan suyun yaklaşık yüzde 80'inin yer altı kuyularından çekildiğini, kuyu derinliklerinin 600 metreden 1200 metreye kadar indiğini ve bunun Manisa Ovası başta olmak üzere tüm bölgenin altını boşalttığını ifade etti.
Yeraltı sularının stratejik bir rezerv olduğuna dikkat çeken Yaşar, kaçak kuyuların mutlaka engellenmesi gerektiğini; Türkiye genelinde tahminen 550 bin kuyu bulunduğunu, bunların 120 bininin kaçak olduğunu kaydetti.
Çökme uyarısı ve örnek şehirler
İzmir'de çökme sürecinin sessiz ama sürekli ilerlediğini belirten Yaşar, çarpıcı bir uyarıda bulunarak: "İzmir'in en büyük sorunu ne ulaşım ne Körfez'in kokması ne de kirlilik. Uzun vadede tek bir sorun var: Çökme. Eğer önlem alınmazsa 50-60 yıl sonra deniz suyu Basmane'ye kadar gelebilir. Alsancak'ta bugün hissedilen kanalizasyon kokularının nedeni de boruların deniz seviyesinin altına inmeye başlamasıdır" dedi.
Cakarta ve Mexico City örneklerini veren Yaşar, bu kentlerde yılda 10-15 santimetre çökme yaşandığını, çözüm olarak bazı bölgelerin tamamen boşaltıldığını belirtti.
Platformun değerlendirmesi
Yunus Karakaya, uyarıların artık görmezden gelinemeyecek noktaya geldiğini söyleyerek, bu meselenin siyasi tartışmaların ötesinde olduğunu vurguladı: "İzmir'in altı boşalıyor ve biz hâlâ günü kurtarmaya çalışıyoruz. Bilimin söylediğini dikkate almazsak, çocuklarımıza yaşanabilir bir şehir bırakamayacağız." Karakaya ayrıca plansız su kullanımının geleceği ipotek altına aldığını, bugün atılmayan her adımın yarın daha ağır bedellerle döneceğini ifade etti.
TEMİZ TOPLUM TEMİZ GELECEK PLATFORMU ÜYELERİ, TÜRKİYE BİLİMLER AKADEMİSİ (TÜBA) ÇEVRE, BİYOÇEŞİTLİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ÇALIŞMA GRUBU ÜYESİ PROF. DR. DOĞAN YAŞAR İLE BİR ARAYA GELEREK İZMİR VE TÜRKİYE’NİN GİDEREK BÜYÜYEN SU VE ENERJİ KRİZİNİ MASAYA YATIRDI.
