Çalışma Bakanı Işıkhan: Ev hizmetlerinde yasal statü ve koruma adımları
Çalıştay ve açılış
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, Antalya'da HAK-İŞ Konfederasyonu tarafından düzenlenen "Kayıtdışı İstihdamla Mücadele Ev İşçileri" çalıştayında konuştu. Program, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasının ardından HAK-İŞ'in 50. Yıl Filmi ile devam etti. Açılışta Hizmet-İş Sendikası Komitesi Başkanı Hatice Ayhan, HAK-İŞ Kadın Komitesi Başkanı Fatma Zengin ve HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan da konuştu.
Çalışma hayatı, sosyal diyalog ve 24 yıllık süreç
Işıkhan, konuşmasında çalışma hayatında sosyal diyalog ve ortak hareket geleneğini güçlendirdiklerini belirtti. 2000'li yılların başında Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde başlayan yönetim hedefleri kapsamında son 24 yılda emek odaklı reformlar yapıldığını ifade etti. Hükümet sürecinde çalışma hayatının birçok sorununun çözüldüğünü, sendikalar ve sivil toplum ile eşgüdümlü adımlar atıldığını vurguladı.
Ev hizmetlerinin hukuki statüsü
Bakan Işıkhan, çalıştayın ana gündemini oluşturan ev hizmetlerini özel bir istihdam modeli olarak tanımladı ve şunları söyledi: "Ülkemizde ev hizmetlerinde çalışanlar, 4857 sayılı İş Kanunu’nun kapsamı dışında tutulmuştur." Ev hizmetlerinin hane içinde yürütülmesi nedeniyle klasik işyeri kavramından ayrıldığını, bu alanda ilişkilerin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenen hizmet sözleşmesine dayandığını açıkladı. Bu nedenle kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, iş güvencesi gibi İş Kanunu kaynaklı hakların söz konusu olmayabildiğini, ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamının da genelde dışarıda kaldığını belirtti. Ancak bunun çalışanların tamamen korumasız olduğu anlamına gelmediğini de ekledi.
Kolay İşverenlik, Ek 9 ve vergi düzenlemeleri
Bakan, Türk Borçlar Kanunu'nun 417'nci maddesi uyarınca işverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almakla yükümlü olduğunu hatırlattı. Gelir Vergisi Kanunu'nun 23'üncü maddesi gereği ev hizmetlerinde özel kişiler tarafından çalıştırılanların ücretlerinin gelir vergisinden istisna edildiğini belirtti. Ayrıca Işıkhan, uygulamaya konulan Kolay İşverenlik sisteminin ev hizmetlerinde önemli bir kolaylık sağladığını anlattı: ayda 10 gün ve daha fazla sigortalı çalıştıran ve daha önce işveren tescili bulunmayan gerçek kişiler, e-Devlet üzerinden başvurarak Kolay İşverenlik'e dahil olabiliyorlar. Bakan, "Ek 9 sigortalılığı ve Kolay İşverenlik uygulamalarıyla ev hizmetlerinde çalışanların korunmasına yönelik önemli adımlar atılmıştır" dedi.
Kadın istihdamı, bakım hizmetleri ve örgütlenme
Işıkhan, kadınların işgücü piyasasındaki haklarının güçlendirilmesine öncelik verdiklerini, istihdamı artırırken nitelikli işgücü yetiştirme ve kayıtlı istihdamı teşvik etme çalışmalarına önem verdiklerini söyledi. Bir sosyal hizmet akademisyeni olarak özellikle çocuk, yaşlı ve hasta bakımında çalışanların durumunu yakından takip ettiğini ifade etti. Evde bakım modelinin sosyal hizmetler açısından önemine işaret eden Bakan, bakım hizmetlerinin geliştirilmesinin sendikal örgütlenme ve mesleki yapılaşma için katkı sağlayacağını belirtti. Ayrıca ILO'nun sosyal koruma ilkeleri doğrultusunda Bakım Sigortası ve uzun süreli yaşlı bakım sigortası gibi adımlar için çalışmalar yürütüldüğünü aktardı.
Sonuç
Vedat Işıkhan, konuşmasını ev hizmetlerinde dijital kayıt, vergi istisnaları ve Kolay İşverenlik gibi düzenlemelerin çalışanların korunması açısından önemine vurgu yaparak tamamladı. Örgütlenmenin ve mesleki altyapının güçlendirilmesiyle ev hizmetlerinde hem hak arama gücünün hem de çalışma koşullarının iyileştirilebileceğini ifade etti.
ANTALYA'DA HAK-İŞ KONFEDERASYONU TARAFINDAN "KAYITDIŞI İSTİHDAMLA MÜCADELE EV İŞÇİLERİ" KONULU ÇALIŞTAY, ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANI VEDAT IŞIKHAN'IN KATILIMIYLA GERÇEKLEŞTİRİLDİ.
