Ekvador konsolosluğu olayı Quito’da diplomatik tutarlılık tartışması başlattı
ABD’deki Minneapolis kentinde Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkililerinin Ekvador konsolosluğuna girmeye çalışması üzerine Ekvador hükümeti, ABD’nin Quito Büyükelçiliğine resmi bir protesto mektubu gönderdi. Olay, Quito’da siyasetçilerin ve uzmanların “diplomatik tutarlılık” çağrısını gündeme getirdi.
Alfredo Serrano: Emsal oluşturma eleştirisi
Sosyal Hristiyan Parti milletvekili Alfredo Serrano, hükümetin protesto kararını memnuniyetle karşıladığını belirtti ancak bir çelişki olduğunu vurguladı. Serrano şunları söyledi: “Minneapolis’teki Ekvador konsolosluğuna girmeye yönelik teşebbüs nedeniyle hükümetin ABD’nin Quito Büyükelçiliği’ne protesto notu verilmesi yönündeki kararını memnuniyetle karşılıyorum ama burada bir çelişki var. Ne yazık ki biz de Meksika’nın Quito Büyükelçiliği’nde aynı şeyi yaparak emsal oluşturmuştuk.”
Serrano, ayrıca “Yine de en çok vurgulamak istediğim nokta, ABD’deki göçmenlerimiz son derece zor şartlarla karşı karşıya iken hükümetin en azından bir protesto notu vermek için nihayet adım atmış olmasıdır” dedi ve konunun Ulusal Meclis genel kurulunda ele alınması gerektiğini savundu.
Muhalefet tepki: Yetersiz
Vatandaşların Devrimi Hareketi (RC5) üyesi Jahiren Noriega, hükümetin tepkisini yetersiz bulduğunu belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: “Bana göre bu yetersiz, çünkü Ekvador Devlet Başkanı Daniel Noboa hükümetinin ABD ile izlediği politika, ABD çıkarlarına karşı derin bir boyun eğme niteliği taşıyor.” Noriega, Noboa’nın Galapagos Adaları’nda bir ABD askeri üssü kurulmasını önerdiğini hatırlatarak hükümetten daha güçlü koruma politikaları talep etti.
Toapanta: İnsan hakları ihlali
Pachakutik Çokuluslu Birlik Hareketi milletvekili Alex Toapanta, konsolosluğa giriş teşebbüsünü kınadı ve olayı “ev sahibi ülke yetkilileri tarafından işlenen bir insan hakları ihlali” olarak nitelendirdi. Toapanta, ülkedeki yetkililerin Meksika’nın Quito Büyükelçiliği’nde gerçekleştirdiği eylemi hatırlatarak yurt dışındaki Ekvadorluları korumak için daha güçlü siyasi adımların atılmasını istedi: “Göçmen kardeşlerimizin kötü muamele gördüğünü görüyoruz. Ne yazık ki burada Ekvador’da da benzer bir durum yaşandı.”
Toapanta, ABD’de Ekvadorlulara karşı “sistematik göçmenlik zulmü” uygulandığını iddia ederek, 2024 ile 2025 yılları arasında Cotopaxi eyaletinden yaklaşık 60 bin kişinin göç ettiğini belirtti.
Uzman yorumu: Uluslararası hukukun ihlali riski
FLACSO uzmanı Adrian Bonilla, Viyana Sözleşmesi başta olmak üzere uluslararası anlaşmaların diplomatik misyon ve konsoloslukların dokunulmazlığını güvence altına aldığını hatırlattı. Bonilla, bu binaların gönderici ülkenin toprağı olmadığını da vurgulayarak şöyle dedi: “Gerçekte bir giriş olsaydı, bu uluslararası hukukun ve dokunulmazlık ilkesinin ihlali anlamına gelirdi. Giriş, yalnızca gönderici devletin izniyle yasaldır.”
Bonilla ayrıca bu tür vakaların küresel normlarda genel bir erozyon eğilimini yansıttığını öne sürerek çok taraflılık krizine dikkat çekti: “Küresel kurumsal çerçevelerin erozyon sürecinden geçiyoruz. Birleşmiş Milletler (BM) gibi örgütler kuşatma altında ve ülkeler mevcut kurallara karşı çıktığı veya göz ardı ettiği için çatışmaları işleme kapasitesine sahip değil. Bu, ekonomik, siyasi veya askeri gücün çatışmaların nasıl ele alındığını belirlediği çok taraflılık krizidir.”
Meksika’nın Quito Büyükelçiliği’ndeki müdahale
5 Nisan 2024 tarihinde Ekvador polis ve askerleri, Quito’daki Meksika Büyükelçiliğine girerek sığınan eski Ekvador Cumhurbaşkanı Yardımcısı Jorge Glas’ı tutuklamıştı. Olay sonrası Devlet Başkanı Daniel Noboa müdahaleyi savunarak “Adalet pazarlık konusu değildir” demiş; hükümet, ulusal güvenliğin korunması amacıyla “istisnai kararlar” alındığını belirtmiş ve bu gelişme Ekvador ile Meksika arasındaki diplomatik ilişkilerin kopmasına yol açmıştı.
Minneapolis’te yaşanan giriş teşebbüsü ve Ekvador Dışişleri tepkisi
ABD’deki operasyonlarıyla bilinen ICE görevlileri, yerel saatle 11.00 civarında Minneapolis’teki Ekvador konsolosluğuna girmeye çalıştı. Ekvador Dışişleri Bakanlığına göre konsolosluk personeli yetkilileri içeri almadı ve o sırada binada bulunan Ekvador vatandaşlarının korunması sağlandı. Olayın hemen ardından Quito’daki ABD Büyükelçiliği’ne resmi bir protesto notu gönderildi.
Minnesota’daki Ekvadorluların durumu
Minnesota Compass tarafından yayımlanan rapora göre Minnesota eyaletinde yaklaşık 18.271 Ekvador vatandaşı yaşıyor. Daha önce ABD yönetimi, Minnesota’da yaşayan Ekvadorluların yoğun olduğu Minneapolis’e yaklaşık bin ICE görevlisinin konuşlandırılmasını emretmişti.
Olay, hem iç siyasi kutuplaşmayı hem de uluslararası hukuka ilişkin tartışmaları alevlendirirken Quito’da “diplomatik tutarlılık” talebi öne çıkmaya devam ediyor.
Ekvador’daki Sosyal Hristiyan Parti milletvekili Alfredo Serrano, ABD’li Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) yetkililerinin dün Ekvador'un Minneapolis'teki konsolosluk binasına girme teşebbüslerinin ardından ABD’nin Quito Büyükelçiliği’ne sunulan protesto mektubuna ilişkin, "Burada bir çelişki var. Ne yazık ki biz de Meksika’nın Quito Büyükelçiliği’nde aynı şeyi yaparak emsal oluşturmuştuk" dedi.
