Diyarbakır Kulp’ta viyadük inşaatındaki iskele çöküşüne ilişkin bilirkişi raporu tamamlandı
Olay: Diyarbakır’ın Kulp ilçesinde 11 Kasım 2025 tarihinde viyadük inşaatında iskelenin çökmesi sonucu Şeyhmus Anuştekin, Tahsin Dere, Salih Lale ve Mehmet Şirin Yalçıner yaşamını yitirmiş, 1 işçi ağır yaralanmıştır. Olayla ilgili soruşturmaya Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından "taksirle ölüme ve yaralamaya sebebiyet verme" suçundan devam edilmektedir.
Bilirkişi heyeti ve rapor
Makine ve inşaat mühendisi ile bir iş güvenliği uzmanından oluşan 3 kişilik bilirkişi heyeti tarafından saha incelemeleri yapılarak hazırlanan 19 sayfalık raporda kazanın nedenleri ayrıntılı şekilde değerlendirildi.
Raporda tespit edilen başlıca eksiklikler
Bilirkişi raporunda öne çıkan tespitler şunlardır:
- Aşırı yüklenme: Beton dökümü sırasında yük artışı ve vibrasyon işlemlerinin etkisiyle iskeleye binilen yükün artması kazaya zemin hazırlamıştır.
- Yetersiz iskele bağlantısı ve montaj hataları: İskele sisteminin bağlantı elemanlarında uygunsuz montaj, projeye aykırı kurulum ve yetersiz malzeme kullanımı belirlenmiştir. Statik hesap ve proje onay dosyalarının bulunmadığı raporda vurgulanmıştır.
- Denetim ve kontrol eksiklikleri: Yük dağılımı kontrol edilmemiş, günlük ve haftalık iskele kontrol çizelgeleri tutulmamış, denetim sorumlularının olay anında sahada olmadığı tespit edilmiştir. Beton döküm planı hazırlanmadığı ve yük testi yapılmadan uygulamaya geçildiği kaydedilmiştir.
- Eğitim ve koruyucu donanım eksiklikleri: Çalışanların yüksekte çalışma eğitimi ve yetki belgeleri bulunmamış, kişisel koruyucu donanım kullanımı yeterli kayıtlarla desteklenmemiştir.
Sorumluluk değerlendirmesi
Raporda kusur dağılımı şu şekilde belirtilmiştir:
- Asli kusurlular: Taşeron firma sahibi ve iskele ekip şefi F.L. bağlantı elemanlarını hatalı monte etmek ve iskeleyi projeye aykırı kurmak nedeniyle asli kusurlu olarak değerlendirilmiştir. İskele ekip şefi F.L. hakkında tutuklama kararı bulunduğu dosyada yer almaktadır. Toplam 10 şüpheli hakkında soruşturma yürütülmektedir.
- Tali kusurlular: İnşaat mühendisi K.K. ve şantiye şefi; projeye uygun iskele kurulumunu sağlama, kontrol ve denetim mekanizmasını işletme ile beton döküm planı hazırlamama nedeniyle tali kusurlu sayılmıştır.
- Kusuru bulunmayanlar: İş güvenliği uzmanı, raporda risk değerlendirmesi, acil durum eylem planı ve eğitimleri eksiksiz yaptığı, kişisel koruyucu ekipman teslim tutanaklarını imzaladığı ve saha kontrollerini kayıt altına aldığı için kusursuz bulunmuştur. Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları 9. Bölge Müdürlüğünce görevlendirilen personelin sunduğu evraklarda denetimlerin yapıldığı görüldüğünden kusuru olmadığı kanaatine varılmıştır.
Raporda ayrıca, iskele kurulumunu yapan çalışanların montaj kısmında gerekli özeni göstermedikleri ve çalışma platformunda emniyet kemeri kullanmadıkları belirtilmiş; kazada hayatını kaybedenlerin bu bağlamda asli kusurlu oldukları ifade edilmiştir.
Teknik tespitler ve kaza mekanizması
Bilirkişi heyeti, kazanın köprü ayağındaki kalıp göçmesinden kaynaklandığını ve son elevasyon ayağının başlık kirişinde beton dökümü sırasında kalıbın göçmesiyle olayın meydana geldiğini belirtmiştir. İncelemede, ilk kısımların kendi temeli üzerinde konumlu olduğu, asıl ağırlığın bir altındaki betona iletildiği ve bu safhada kalıba herhangi bir moment iletilmediği değerlendirilmiştir.
Son elevasyon kısmında başlık kirişinin mevcut köprü ayağının dışına taşması nedeniyle kalıbın dış kısımlarının basıncı ve ortalama betonarme ağırlığının (2,60 ton/metrekare) taşıması gereken durum oluştuğu, beton döküm ilerledikçe yükün arttığı, vibrasyon uygulamasıyla birlikte hareketliliğin artması sonucu kalıp göçmesi meydana geldiği ifade edilmiştir. Heyet, kazanın önceki beton döküm esnasında yapılan ankraj yer seçimine de bağlı olduğunu ve kazanın önlenebilir nitelikte olduğu kanaatine varmıştır.
Sonuç
Bilirkişi raporu, iskele sistemine ait eksik statik ve onay dosyaları, uygunsuz montaj ve malzeme, denetim ve eğitim eksiklikleri ile aşırı yükleme ve ankraj hatalarının kazada belirleyici olduğunu ortaya koymuştur. Soruşturma dosyası bu bulgular ışığında işleme devam etmektedir.
DİYARBAKIR'IN KULP İLÇESİNDE İNŞASI SÜREN VİYADÜKTE İSKELENİN ÇÖKMESİ SONUCU 4 İŞÇİNİN HAYATINI KAYBETTİĞİ, 1 İŞÇİNİN AĞIR YARALANDIĞI OLAYA İLİŞKİN BİLİRKİŞİ RAPORUNDA AŞIRI YÜKLENME VE YETERSİZ İSKELE BAĞLANTISI GÖRÜŞÜ YER ALDI.
