Dilek Mutlu: Eskişehir'de deriyle işlenen bir tutku
Eskişehir'de yaşayan 58 yaşındaki Dilek Mutlu, üç yıl önce Halk Eğitim Merkezi'nde başladığı deri sanatını zamanla bir tutkuya dönüştürdü. Makine kullanmadan, el iğnesiyle her bir parçayı özenle işleyen Mutlu, lise diploması engeline karşın usta öğreticilere taş çıkaran eserler ortaya koyuyor.
Vaketa ile başlayan üretim süreci
Mutlu, evinde sınırlı imkanlarla deri yakma, kabartma (vaketa) ve renklendirme tekniklerini uyguluyor. Hazır boyanmış deri tercih etmiyor; vaketa adı verilen ham deriyi kendi elleriyle boyayıp biçimlendiriyor. Ürün gamı çantadan cüzdana, kartlıktan gözlük kılıfına kadar uzanıyor.
Sabır, ince işçilik ve elde dikiş
"Asla makine kullanmıyorum, her bir parçayı puzzle gibi birleştiriyorum" sözleriyle üretim anlayışını özetleyen Mutlu, deri işlemenin kendisi için bir sabır sınavı olduğunu belirtiyor. Üretim sürecinin kendisini zorlamadığını, aksine büyük bir sevda ile çalıştığını anlatıyor. Vaketa üzerinde renklendirme, kabartma ve yakma teknikleriyle çalışmayı tercih ediyor; ürünlerinin kalitesini ise el dikişlerine bağlıyor. Bütün parçaları elde, tek tek delerek ve iki iğneyle dikip bir araya getiriyor; küçük bir kartlık için bile onlarca parçayı milim milim birleştiriyor.
Pazar dinamikleri ve el emeğinin değeri
Mutlu, piyasadaki tüketim alışkanlıklarının el yapımı üretimleri gölgelemesinden yakınıyor. Fiyatlarının harcanan emeğe ve yurt dışı pazarına göre makul olduğunu vurguluyor ancak marka takıntısının butik üreticilerin emeğini değersizleştirdiğini söylüyor. Eskişehir'in bir öğrenci şehri olması nedeniyle genellikle daha küçük ve ekonomik ürünlerin tercih edildiğini belirten Mutlu, gençlere yönelik spor ve laptop çantalarından gözlük kılıflarına kadar farklı yaş ve zevkler için tasarımlar yaptığını ifade ediyor. Kullandığı boyadan cilaya kadar her aşamayı kendisinin gerçekleştirmesi nedeniyle ürünlerin birer sanat eseri değeri taşıdığını ekliyor.
Eğitim, usta öğreticilik ve diploma bariyeri
Halk Eğitim Merkezi'nde aldığı uygulamalı eğitimin kapsamlı olduğunu söyleyen Mutlu, derinin cinsi ve kullanım alanlarına dair bilgileri yazılı ve uygulamalı sınavlarla öğrendiğini belirtiyor. Kendisinin bu birikimle usta öğretici olabileceğini ancak önünde lise diploması şartının bulunduğunu aktarıyor. Kendi ifadesiyle, "60 yaşına gelmiş, deriyi her türlü işleyebilen biri olarak, lise diplomam yok diye bu bilgiyi resmi yollardan aktaramıyorum". Mutlu, el sanatlarında değerlendirmenin kağıt üzerinde değil, elin ustalığı ve işin kalitesi üzerinden yapılması gerektiğini savunuyor ve "Sanatın sertifikası el becerisidir, diploma değil" diye özetliyor.
ESKİŞEHİR'DE YAŞAYAN 58 YAŞINDAKİ DİLEK MUTLU, ÜÇ YIL ÖNCE HALK EĞİTİM MERKEZİ'NDE BAŞLADIĞI DERİ SANATINI TUTKUYA DÖNÜŞTÜRDÜ. MAKİNE KULLANMADAN, HER BİR ÜRÜNÜ EL İĞNESİYLE İLMEK İLMEK İŞLEYEN MUTLU, LİSE DİPLOMASI ENGELİNE RAĞMEN USTA ÖĞRETİCİLERE TAŞ ÇIKARTAN ESERLER ÜRETİYOR.
